Bu site nasıl çalışır?

Seçmen Nabzı'nın bütün sayfalarının arkasındaki yöntem, tek sayfada. Her bölümün verisi Açık Veri'den indirilebilir; kod deposu özeldir ancak tüm türetilmiş tablolar kaynaklarıyla açıktır.

1 · Veri kaynakları

Anketler Vikipedi'nin seçim-anketi sayfalarındaki tablolardan otomatik ayrıştırılır (toplamı %94-106 dışına düşen ve milletvekili projeksiyonu olan satırlar elenir). Ana pencere: 712 anket (2020-2026; dosyadaki 707 ham satırdan haftalık ızgaraya giren). Tarihsel pencereler (2013-2019) ve 81 il belediye arşivi (764 kayıt) ayrı katmanlardır; il/aday profilleri kamuya açık kaynaklardan hücre bazında kaynak gösterilerek derlenmiştir. Toplam ölçüm envanteri: 1090 (dökümü Hikâye sayfasının sonunda).

2 · Haftalık seri: durum-uzay modeli

Parti başına yerel-düzey durum-uzay modeli, Kalman filtresiyle kestirilir (Jackman 2005): gözlem denklemi anket ölçümünü gerçek destek + firma sabit etkisi + örneklem gürültüsü olarak ayrıştırır; firma ("ev") etkileri seçim sonuçlarına çapalanır. Anketsiz haftalarda seri model ara-değeridir ve grafiklerde bu açıkça işaretlenir: boş sütun ölçüm değildir.

3 · Olay kronolojisi: derleme ölçütü

Ölçümün girdisi olan kronoloji 85 olaydan oluşur ve elle derlenmiştir. Bir olayın listeye girmesi için ulusal gündemde en az bir hafta yer tutması ve şu altı türden birine girmesi esas alınmıştır: siyaset 40, afet 14, ekonomi 13, güvenlik 6, dış politika 6, seçim 6. Liste bir örneklem değildir; bu ölçüte göre eksiksiz olma iddiasındadır. Ancak elle derlendiği için eksik kalabilir: kronolojinin tamamı Açık Veri'de yayımlanır ve eksik bildirimi hata bildirimi kanalından yapılabilir.

Her olayın bir ağırlık alanı (1-3) vardır. Bu alan derleyenin gündem yoğunluğu değerlendirmesidir, hiçbir hesaba girmez: yalnız olay listesinde başlığın kalın gösterilip gösterilmeyeceğini belirler. Hüküm, ağırlıktan bağımsız olarak yalnız ölçülen hareket ile eşiğin karşılaştırılmasından çıkar.

Dürüstlük notu — derleme yoğunluğu düzgün değildir. Yıl başına olay sayısı: 2020 10 · 2021 10 · 2022 9 · 2023 10 · 2024 6 · 2025 24 · 2026 16. Yakın yıllar daha sık derlenmiştir; elle tutulan kronolojilerde bilinen bir eğilimdir (uzak yıllarda yalnız hatırlananlar, yakın yıllarda gündem izlenirken hemen her şey girer). Bunun iki sonucu vardır. Eşik hesabını etkilemez — eşik olay yoğunluğuna değil anket yoğunluğuna göre eşleştirilir (Bölüm 4). Buna karşılık tür dağılımının dönemler arası karşılaştırılmasını sakatlar: "şu dönemde şu tür olay daha çoktu" biçiminde bir okuma bu listeden yapılamaz.

4 · "İğneyi oynattı" hükmü: plasebo eşiği

Bir olayın etkisi, ±6 haftalık pencerelerin parti-payı farklarının 8-partili yarım-mutlak toplamıdır. Eşik, seriye sığan bütün pencerelerde (331 pencere — örnekleme değil tam sayım) aynı hesabın yapılmasıyla kurulan plasebo dağılımının 90. yüzdeliğidir (Muñoz, Falcó-Gimeno & Hernández 2019).

Eşik tek sayı değildir — yoğunluğa göre eşleştirilir. Pencere başına anket sayısı 1 ile 78 arasında değişiyor ve gürültü tabanı buna güçlü biçimde bağlı: 10'dan az anketli pencerelerde %90 dilimi 4,8; 20–30 anketlilerde 2,0. Tek havuz eşiği, seyrek dönemlerdeki olayları sistematik olarak "aştı" tarafına iter. Bu yüzden her olay, anket sayısı kendisine en yakın K=100 pencerenin dağılımına karşı sınanır (en-yakın-komşu eşleştirmesi). K duyarlılığı raporlanır: 40–331 aralığında hiçbir değer ana sonucu (seçim dışı olayların şanstan ayrışmaması) değiştirmiyor. Tek istisna 31 Mart 2024 yerel seçimidir: K=100'de hareketi eşiğinin 0,02 puan altında, K≥120'de üstünde kalır — penceresinde yalnız 7 anket olduğu için hüküm kırılgandır ve sayfalarda öyle sunulur. Karşılaştırma, yayımlanan iki ondalıkla ve "≥" ile yapılır — sitede görünen sayı ile hükmü veren sayı aynıdır.

Üç dürüstlük notu. (1) Şans beklentisi: eşik %90 dilimi olduğu için rastgele tarihlerin %10'u onu zaten aşar; 74 ölçülen olayda şanstan beklenen aşan sayısı 7,4'tir. Gözlenen 13 bunun üstünde, ama ayrıştırınca kaynak nettir: 6 seçim olayının 5'i aşıyor (beklenen 0,6), seçim dışı 68 olayda ise 8 aşıyor (beklenen 6,8; z=0,49) — şanstan ayrışmıyor. (2) Plasebo "olaysız" değildir: 333 pencereden yalnız 15'i hiçbir olayla örtüşmüyor, yani karşılaştırma "olaysız dönem" değil "rastgele 12 hafta"ya karşıdır; bu testi muhafazakâr yapar ve eşik altı bir sonucun doğru okunuşu "etkisi yok" değil "bu araçla saptanamıyor"dur. (3) Bağımsızlık: birbirine 6 haftadan yakın olaylar aynı 12 haftalık veriyi paylaşır; ayrı ayrı sayılamaz. Aşan 13 olay, ortak pencereye göre birleştirilince 5 bağımsız epizoda iner.

Eşik ayrıca pencere genişliğine ve döneme özgüdür (2015 penceresinde 1,8). 85 olaylık kronolojinin 74'i ölçülebilmiştir.

5 · Oy geçişleri: minimum-taşıma

Zincirin Gelenek ve Parti görünümlerinde iki dağılım arasındaki şeritler doğrusal programlamayla bulunan en küçük toplam taşımadır — gerçek trafiğin alt sınırı. Toplam tektir; şeritlerin partiler arası dağılımı bu toplamı sağlayan olası çözümlerden biridir. Toplam sonuçlardan bireysel geçiş çıkarmak ekolojik çıkarım sorunudur (King 1997); zincir halkaları bu yüzden çarpılmaz, her adım kendi başına okunur.

6 · Ekolojik çıkarım: şeritler neden kestirim değil

İki seçim arasındaki bireysel geçişler, yalnızca toplam sonuçlara bakarak hesaplanamaz. Bu bir zorluk değil, tanım sorunudur: tek bir ülke toplamında birim yoktur ve birimler arası varyasyon olmadan geçiş oranları matematiksel olarak belirsizdir (King 1997). Aynı gözlenen değişimi üretebilecek sonsuz sayıda geçiş matrisi vardır.

Bu sitedeki akış şemalarının ana katmanı — zincir sayfasının Gelenek ve Parti görünümleri ile olay şeritleri — minimum-taşımadır, ekolojik çıkarım değildir. Gösterilen şey, gözlenen net değişimi üretebilecek en küçük yer değiştirmedir: gerçek trafiğin alt sınırı. Gerçek geçiş her zaman bundan büyüktür, çünkü karşılıklı akışlar birbirini götürür. Şeritler bu yüzden nokta tahmin olarak okunamaz. Tek istisna, zincir sayfasında ayrı düğmeyle açılan "Geçiş kestirimi (EI)" görünümüdür; ne olduğu ve sınırları bu bölümün sonunda anlatılır.

Kestirim ancak birim düzeyi veri varken mümkündür. Bu amaçla 2018→2023 geçişi için 80 il verisiyle bir R×C çok terimli-Dirichlet modeli kurulmuştur (Rosen, Jiang, King & Tanner 2001; eiPack): 5 köken kategorisi, köken başına iki zincir × 30.000 örnek, inceltme 30. Çıktı, güven aralıklı gerçek bir geçiş matrisidir.

Neden bu kestirim şeritlere yansımıyor. Yakınsama tanıları R-hat 1.003–1.039, en düşük etkin örneklem 227. En zayıf satır MHP 2018: ilk hedefin %95 aralığı %25–%62 gibi bir genişlikte — yani kestirim var, ama nokta tahmin olarak yayımlanacak keskinlikte değil. Bu nedenle akış şemalarında kullanılmamıştır. Site, alt sınırı yayımlamayı geniş aralıklı bir kestirimi yayımlamaya tercih eder.

Aynı model 1991–2011 arasındaki beş ardışık seçim çifti için de koşulmuştur (79–81 il, birim: il dosyasının taşıdığı partiler). 22 kökenin 11'i yakınsama kapısını geçmiş, 4 çift için sonuç yazılmıştır; en güçlü ikisi 1999–2002 ve 2002–2007'dir. 1995→1999 çiftinde hiçbir köken geçmemiştir. Bunun sebebi veri değil geçişin kendisidir: iller arası farklılığın küçük olduğu dönemlerde model tanımlanamaz. Ekolojik çıkarım, büyük ve coğrafi olarak farklılaşan kaymalarda çalışır.

Zincir sayfasındaki görsel ayrım bunun içindir: taralı şeritler yalnız ülke toplamına dayanan alt sınırdır, dolu şeritler kestirimdir. Gelenek ve Parti görünümlerinde bütün halkalar taralıdır ve öyle kalacaktır: yukarıdaki Bayesçi gelenek kestirimi bu şeritlere aktarılmamıştır, çünkü kategori tanımları örtüşmez — zincirdeki gelenekler bütün partileri kapsar, kestirimdeki kategoriler yalnız il dosyasının taşıdığı ilk beş partiyi. Farklı tanımlarla hesaplanmış şeritleri kestirim dokusuyla çizmek, düzeltilmek istenen hatanın kendisi olurdu. Gelenek kestirimleri bunun yerine analiz yazısı olarak, kendi etiketleriyle yayımlanmıştır.

Zincir sayfasının "Geçiş kestirimi (EI)" görünümü ise ayrı ve parti düzeyi bir katmandır: 14 seçim çifti için Goodman (1953) ekolojik regresyonu ile, her satırı %100'e tamamlanacak biçimde kısıtlanmış en küçük kareler (EKK). Belirsizlik birim önyüklemesiyle hesaplanır: iller/ilçeler kura ile yeniden çekilip hesap 150 kez tekrarlanır, %95 aralığı bu tekrarların dağılımından okunur. Birim, 1991 sonrasının 5 çiftinde ilçe, öncesinde ildir. Bu katmanda MCMC kullanılmamıştır: Rosen-Jiang-King-Tanner modelinin hedef sütunlarını da bağlayan tam-matris (ortak) sürümü il ve ilçe düzeylerinde denenmiş, rastgele başlatılan hesap zincirleri (MCMC zincirleri) farklı çözümlere oturmuş (1999→2002 denemesinde en yüksek R-hat 2,172; kapı 1,10) ve örnek sayısını artırmak tanıları iyileştirmemiştir — model tek değil birden çok çözüm üretmektedir (çok-modluluk); kapalı-formlu tahminciye bu yüzden dönülmüştür. Satır-bazlı Bayesçi modelin yukarıda anlatılan yakınsamış kestirimleriyle çelişki yoktur: yakınsayan, sütunları bağlamayan satır modelleridir. Kapalı-formlu katmanın bedeli de açıkça yazılıdır: Goodman katsayıları 179 hücrede [0, 1] aralığının dışına taşmış (raporlanır, gizlenmez), kısıtlı sürüm ise %0'a ve %100'e yapışan köşe çözümleri üretebilir. Nitekim iki kestirim katmanı 1999→2002'nin FP→AK Parti hücresinde ayrışır: kısıtlı EKK %96 verirken il düzeyi Bayesçi model %49 [%33–%64] kestirir. Köşe çözümlü hücrelerde aralıklı Bayesçi kestirim esas alınmalı; kestirim, toplam sonuçların matematiksel olarak izin verdiği en geniş aralığın (Duncan-Davis kesin sınırı) dışına düştüğünde sayfadaki ⚠ işareti okunmalıdır.

7 · Gelenekler ve il arşivi

Uzun serilerde partiler altı geleneğe toplanır (merkez sağ/sol, Millî Görüş/AKP, milliyetçi, Kürt siyaseti, diğer) — eşleme yorumdur ve satır notlarıyla açık veridedir. 81 ilin kazanan arşivi betimseldir; il düzeyinde nedensel iddia taşımaz. Kayyum/görevlendirmeler yalnız olgusal not olarak geçer; analiz sandık sonuçları üzerinedir.

8 · Aday primi

Ham prim = adayın oyu − destekleyen bloğun en yakın eş-zamanlı oyu; her satırda referans yazılıdır. Ham fark sapmalı olduğundan (Gelman & King 1990) il düzeyinde regresyon ayrıştırması kullanılır: CB oyu blok oyuna regres edilir, il-özel prim artıklardır. İttifak dönemlerinde "partinin kendi oyu" tam ayrıştırılamaz — prim nokta tahmini değil yaklaşık göstergedir.

9 · Çıkarımsal modeller

Analiz yazılarındaki üç model: deprem için doz-tepki ilk-fark regresyonu (Bechtel & Hainmueller 2011; Healy & Malhotra 2009); prim için Gelman-King ayrıştırması; kale sürekliliği için ayrık-zamanlı hazard, il-kümeli standart hatalarla (Beck, Katz & Tucker 1998). Tümü keşif niteliğindedir; N kısıtları ve mekânsal bağımlılık şerhleri ilgili yazıda açıkça durur.

10 · Yayın kuralları

Bağlayıcı kural: bu sitede veriye ve analize dayanmayan iddia yer almaz. Sayılar elle yazılmaz, derleme anında veriden basılır; yorumsal cümleler ya kendi analizimize ya kaynaklı literatüre bağlanır; belirsizlik ve sınırlar açıkça yazılır. Çekirdek sayılar tek kanonik dosyada tutulur ve her yayın öncesi otomatik denetimden geçer (işaretleme + sayı tutarlılığı). Site haftalık otomatik güncellenir; her değişiklik "Son güncellemede ne değişti?" kartına işlenir.

11 · Sınırlar

Nedensellik iddiası yoktur; "hareket yok" hükmü ancak sektörün ortak sapması küçükken güçlüdür (Kasım 2015 dersi: 8,6 puanlık dönüşün yalnız 2,6'sını anketler gördü). Ajan-destekli derlenen profil alanlarında "bilinmiyor" boş bırakılır, doldurulmaz. Hata bildirimi: burak.gklp@gmail.com — düzeltmeler değişim notuyla yayımlanır.

Kaynakça sayfalardaki ilgili kutularda tam atıfla verilir. · Son güncelleme: 11 Ağustos 2026