Dönem Raporları:
Oyu Ne Oynatır?
Aynı soru, aynı yöntem, beş ayrı dönem. Türkiye'nin on üç yılına yolsuzluk soruşturmaları, terör saldırıları, bir darbe girişimi, kur şokları ve bir deprem sığdı — her dönemde anket verisinin izin verdiği en yüksek çözünürlükle aynı şeyi ölçtük: bu olaylar oy tercihini gerçekten oynattı mı?
Bu sayfa dönem raporlarıdır; aynı on üç yılı kaydırmalı anlatı olarak izlemek için: Sandığın Hikâyesi →
Gündem Testi
17-25 Aralık Operasyonu ve kaset yayınları, iktidarın en görünür yarışında ölçülebilir iz bırakmadı.
Bu dönemde ulusal anket az; en zengin seri İstanbul ve Ankara belediye yarışları. 17-25 Aralık'tan önceki ve sonraki sekiz haftada aynı firmaların ölçümleri karşılaştırıldığında fark ±1 puanın altında. Kaset yayınlarında ham farklar büyük görünüyor (Ankara'da CHP +6,4!) ama aynı firmanın iki ölçümüne inildiğinde +0,8'e düşüyor — hareket değil, hangi firmanın sahaya çıktığı değişmiş.
Seçim sonucu: AKP %43,4 ile kazandı; operasyon öncesindeki seviyesinin üstünde. Literatürde "yolsuzluk cezalandırması" olarak adlandırılan etki partizanlıkla koşullu: seçmen kendi partisine yönelen gündeme başka gözle bakıyor.
Çift Seçim Yılı: Anketlerin Görmediği Geri Dönüş
Suruç, Dağlıca ve Ankara Garı dahil hiçbir saldırı anket serisini oynatmadı — ama AKP'nin +8,6 puanlık geri dönüşünün üçte ikisi sandıktan çıktı.
Haziran ve Kasım 2015 seçimleri arasındaki beş ay, "güvenlik ortamı oy kaydırır" tezinin en sert testi. Anket serisi katmanında cevap net: eşiği aşan tek pencere 7 Haziran seçiminin kendisi. Cumhuriyet tarihinin en kanlı saldırısı olan Ankara Garı bile gürültüden ayırt edilemiyor.
Ama bu dönemin ikinci dersi bir uyarı: anketlerin Haziran'dan Ekim'e gördüğü toplam hareket +2,6 puanken, AKP sandıktan +8,6 önde çıktı — sektör son üç haftada AKP'yi 6,9 puan düşük ölçmüştü. "Anketlerde hareket yok" ile "oy hareketi yok" aynı şey değil; bu ayrım bundan sonra her dönemin üstünde asılı duracak.
Referandum: Rotterdam Efsanesinin Sınavı
Reina katliamı ve Hollanda restleşmesi — kampanyanın tam ortasında — Evet payını ölçülebilir biçimde kıpırdatmadı.
Bu dönem iki yeni test getirdi. Birincisi yılbaşı gecesi 39 kişinin öldürüldüğü Reina saldırısı: Evet payında iz yok. İkincisi daha çarpıcı: Mart 2017'deki Hollanda krizi — bakanın sınır dışı edilmesi, konsolosluk önündeki gece, "Evet'i patlattı" diye yazılan restleşme. Seride böyle bir sıçrama yok; dar pencerede işaret üstelik hafifçe eksi. Dönemin en yaygın siyasi anlatısı, veride karşılıksız.
Dönemin sürprizi başka yerde: referandum anketleri isabetliydi. Son üç haftanın 19 anketi Evet'i %52,0 gösterdi; sandıktan %51,4 çıktı. Parti listesi sorulduğunda kronik sapan sektör, soru ikiliye inince şaşmıyor — bu, parti anketlerindeki sapmanın örnekleme hatasından çok beyan davranışıyla ilgili olduğunun dolaylı kanıtı.
İttifaklar Dönemi: Kur Şoku Sınavı
Liranın çöktüğü kampanyada bile ölçülen hareket küçük — ve sektörün sapma imzası beşinci seçimde de aynı.
Haziran 2018 anketlerinin çoğu ittifak formatında yayımlandığı için parti kırılımı az; bu dönem betimsel. Mayıs 2018 kur şokunun ham etkisi büyük görünüyor (AKP −4,7) ama aynı firmanın ölçümlerine inildiğinde −1,5'e düşüyor — kampanya dönemiyle iç içe, ayrıştırılamaz, ve kesinlikle "çöküş" değil.
Dönemin asıl kaydı seçim gecesi: anketler yine AKP'yi (−4,2) ve MHP'yi (−4,9) düşük, İYİ Parti'yi (+4,7) yüksek göstermişti. 2014, Kasım 2015 ve 2023'le birlikte bu desen artık tesadüf olamayacak kadar tekrarlı: milliyetçi-muhafazakâr seçmen anket telefonuna konuşmuyor, sandığa gidiyor.
Ana Pencere: 74 Olay, Tek Örüntü
Deprem, %85 enflasyon, terör — fiyat şoku, afet, güvenlik ve dış politika türündeki 36 kriz olayının 34'ü eşiğin altında kaldı. Aşan iki olayın biri krizin kendisi değil bir politika kararı (seçim sonrası ekonomi yönetiminin değişmesi, penceresi ikinci turla örtüşüyor), diğeri (Suriye'de yönetim değişikliği) eşiği yalnız 0,12 puanla geçiyor — dört dış politika olayında şanstan beklenen zaten 0,4. Aşan 13 olayın 5'i seçim — ve seçim dışı olayların aşma oranı şanstan (%10) ayrışmıyor (z=0,49).
En yüksek çözünürlüklü dönem: 707 anket, haftalık seri, elle derlenmiş 85 olaylık kronoloji (74'ü ölçülebildi). Sonuç önceki dönemlerin toplamını doğruluyor: iğneyi oynatan yalnız seçimler, kurultaylar, tutuklamalar, bölünmeler. 50 binden fazla insanın öldüğü deprem bile ulusal seride kalıcı iz bırakmadı; ekonomi tek vuruşla değil, ay ay törpüleyerek işledi.
Bu dönemin tamamı sitenin diğer bölümlerinde ayrıntısıyla var: Bugün soru-cevap kartları, Altı Yılın Hikâyesi anlatısı ve Olay Dosyaları.
Bütün tablo: on üç yıl, iki ders
| Dönem | Çözünürlük | Sınanan şoklar | Eşiği aşan |
|---|---|---|---|
| 2013–14 | düşük | yolsuzluk, kasetler | hiçbiri |
| 2014–15 | tam | terör ×3, çözüm süreci | yalnız seçim |
| 2016–17 | tam | terör, dış politika krizi | hiçbiri |
| 2017–18 | düşük | kur şoku, darbe girişimi* | hiçbiri |
| 2020–26 | tam | deprem, enflasyon, terör… | seçim 5 · seçim dışı 8 (beklenen 6,8) |
* 15 Temmuz pencerede yeterli anket olmadığı için ölçülemedi.
Birinci ders: Türkiye'de oy tercihini krizler oynatmıyor. Bu, tek bir dönemin değil; yolsuzluk, terör, dış politika ve ekonomi şoklarının ayrı ayrı test edildiği on üç yılın bulgusudur. Ölçülebilir hareketi güvenle üreten tek olay türü seçimler; parti içi kırılmalar dikkat çekse de grup olarak şans düzeyinden ayrışmıyor. Oy bir performans karnesi gibi değil, kimlik beyanı gibi davranır.
İkinci ders: anket serisi her şeyi görmez. Kasım 2015'te seri dümdüzken oy sandıkta 8,6 puan oynadı; beş ayrı seçimde sektör milliyetçi-muhafazakâr seçmeni sistematik düşük ölçtü. Bu sitedeki her "hareket yok" hükmü, bu bilinen sapma payıyla birlikte okunmalı.
Bugünkü tabloya dön Analiz yazılarıYöntem: Her dönemde aynı yaklaşım kullanılır: anketler firma sapmalarından arındırılıp haftalık seriye bağlanır; olay çevresindeki hareket, rastgele tarihlerle hesaplanan gürültü eşiğiyle karşılaştırılır. Anketlerin seyrek olduğu dönemlerde eşik hesaplanamaz; oralarda yalnız aynı firmanın olay öncesi-sonrası ölçümleri kıyaslanır ve bulgular betimsel olarak sunulur. Ayrıntı: ana sayfadaki yöntem kutusu ve "2015 Testi" yazısı. · Son güncelleme: 11 Ağustos 2026