Bu sayfa Hatay'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 47,8 | 52,2 | — | — | — | — |
| 1957 | 45,5 | 52,5 | — | 2,0 | — | — |
| 1961 | 21,7 | 37,3 | — | 3,5 | — | 37,5 |
| 1965 | 57,5 | 31,2 | — | 2,0 | — | 9,3 |
| 1969 | 39,5 | 30,1 | — | — | — | 30,5 |
| 1973 | 38,4 | 37,5 | 6,4 | — | — | 17,7 |
| 1977 | 28,6 | 55,1 | 5,1 | 9,0 | — | 2,2 |
| 1983 | 34,1 | 36,4 | — | — | — | 29,5 |
| 1987 | 50,9 | 39,4 | 6,1 | — | — | 3,7 |
| 1991 | 47,7 | 38,2 | 13,7 | — | — | 0,4 |
| 1995 | 33,7 | 29,7 | 18,5 | — | — | 18,2 |
| 1999 | 23,7 | 14,0 | 12,2 | 22,2 | — | 28,0 |
| 2002 | 8,5 | 25,8 | 29,9 | 10,9 | — | 24,9 |
| 2007 | 4,1 | 31,2 | 40,8 | 16,8 | — | 7,1 |
| 2011 | — | 38,5 | 44,4 | 12,6 | — | 4,4 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 5'i merkez sol geleneğinde: Hatay bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %56; 81 il içinde 33. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 6 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 3 seçimle merkez sol geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %34 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sol: +5,8 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 2,7 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Hatay ulusal dalgadan 1,7 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 60., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,1 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 47.). 2018'de aynı artık −0,9 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +0,1, Kılıçdaroğlu −0,1 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı. 2018'de HDP oyu %11,0: bu ilde blok hesapları Kürt siyasi hareketinin ağırlığı dikkate alınmadan okunmamalı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %36,2 | %31,4 | −4,8 |
| MHP | %14,4 | %11,3 | −3,1 |
| YRP | — | %1,7 | +1,7 |
| CHP | %30,6 | %26,3 | −4,3 |
| İYİ | %6,5 | %7,4 | +0,9 |
| HDP/YSP | %11,0 | %3,0 | −8,0 |
| Diğer | %1,2 | %11,5 | +10,3 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %7,4 | +7,4 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %20,3'ü (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %12,9'u (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Hatay 26. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Ayrılan 4,8 puan; HDP/YSP → Diğer 4,5 puan; CHP → Diğer 4,3 puan; HDP/YSP → Ayrılan 2,6 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Bu ilde bloklar %50'nin altında kaldığı için iki seçimin toplamları tek başına "kim kimden aldı" sorusunu sınırlamıyor (Duncan–Davis alt sınırı sıfır); il için oy geçişi iddiaları ancak yukarıdaki alt sınır çözümü ve ulusal modelle birlikte okunabilir.
Kapalı sistemde 2023 seçmen kitlesi 2018'e göre %7,4 küçüldü (göç/kayıt kaybı); bilanço bunu 'Ayrılan' satırında taşır.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp HDP → YSP (−7,8 puan), en büyük kazanç İYİ (+1,5). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Hatay (2014 öncesi il merkezi Antakya) her seçimde el değiştirmeye açık, ANAP-SHP/CHP-AK Parti arasında salınan rekabetçi bir ildir. 1999'da CHP'den İris Şengül Şentürk kadın belediye başkanı olarak seçilmiştir. 2009-2019 arasında hekim-akademisyen Lütfü Savaş üç seçim üst üste kazanarak istikrar sağlamış, il 2014'te büyükşehir statüsüne geçmiştir. 2024'te AK Parti adayı Mehmet Öntürk dar farkla kazanmış ve il el değiştirmiştir. Kazanan profilinde serbest meslek ve hekimlik öne çıkar.
Deprem, maruziyeti ilden ile değişen tek büyük şok; bu il 11 afet ilinden biri.
Resmî hasar tespitlerine göre Hatay'da hasar oranı %12,8. Deprem illerinde iktidar bloğunun 2018→2023 mv kaybı ortalama 4,1 puan, diğer illerde 4,5; Hatay'de 2,7. Doz-tepki modelinde (2018 tabanı ve Kürt oyu kontrollü, HC3) hasar katsayısı −0,18 (p=.033): hasar arttıkça kayıp azalıyor — cezalandırma değil, toparlanma/bağlılık örüntüsü. Model ayrıntısı ve plasebo testi: Analiz.
Hatay yerelde salınımlı bir il: 6 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 1,7 puan daha az kaybetti; il, 2023'te iktidar açısından tampon işlevi gördü.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %12,9 (ortalama %10,2); Hatay bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
Deprem ili: hasar oranı %12,8. Türkiye genelinde hasar arttıkça iktidar kaybı azaldı (doz katsayısı −0,18, p=.033); Hatay bu örüntüye uyuyor (kaybı 2,7, deprem dışı iller ort. 4,5).
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.