Bu sayfa Kilis'in seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1995 | 50,1 | 15,3 | 25,7 | — | — | 9,0 |
| 1999 | 32,2 | 20,4 | 15,4 | 21,1 | — | 10,9 |
| 2002 | 15,2 | 6,5 | 36,4 | 10,0 | — | 31,9 |
| 2007 | 6,0 | 10,8 | 56,2 | 20,5 | — | 6,6 |
| 2011 | — | 15,2 | 59,5 | 20,9 | — | 4,3 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Kilis bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %44; 81 il içinde 54. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 3 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1995–2011, 5 genel seçim) ilin en büyük geleneği Millî Görüş/AK Parti: ortalama %40 (Türkiye %22). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +17,8 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 2,5 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Kilis ulusal dalgadan 2,0 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 63., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 4,0 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 78.). 2018'de aynı artık +0,7 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan −3,2, Kılıçdaroğlu −0,1 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Her iki aday da bloğunun altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %45,4 | %39,7 | −5,7 |
| MHP | %18,2 | %26,7 | +8,6 |
| YRP | — | %2,3 | +2,3 |
| CHP | %13,0 | %20,2 | +7,1 |
| İYİ | %9,1 | %5,7 | −3,3 |
| HDP/YSP | %2,1 | %1,2 | −0,9 |
| Diğer | %1,6 | %4,2 | +2,6 |
| Yeni seçmen | %10,8 | — | −10,8 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %20,7'si (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %9,9'u (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Kilis 40. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: Yeni seçmen → CHP 7,1 puan; Yeni seçmen → MHP 3,6 puan; AK Parti → MHP 3,4 puan; İYİ → Diğer 2,6 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %51. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−11,2 puan), en büyük kazanç MHP (+6,4). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? 1995'te il olan Kilis'te 1999'u DSP kazanmış, 2004'ten 2024'e kadar ise beş seçim üst üste AK Parti kazanarak açık bir tek-parti dönemi yaşanmıştır. Kazanan profili dikkat çekici biçimde hukukçu ağırlıklıdır: üç dönemin başkanı Bulut ile Kara ve Bilecen avukattır. 2022'de Bulut'un görevde vefatı üzerine belediye meclisi Servet Ramazan'ı seçmiştir (olgusal not). 2024'te CHP adayı Hakan Bilecen %41,97 ile kazanarak ilde uzun AK Parti dönemini sonlandırmış, sonrasında CHP üyeliğinden istifa ederek görevini bağımsız sürdüreceğini açıklamıştır (olgusal not). 1995 öncesi ilçe belediyesi dönemine ait kazanan-parti kayıtları taranan kaynaklarda doğrulanamamıştır.
Deprem, maruziyeti ilden ile değişen tek büyük şok; bu il 11 afet ilinden biri.
Resmî hasar tespitlerine göre Kilis'te hasar oranı %1,7. Deprem illerinde iktidar bloğunun 2018→2023 mv kaybı ortalama 4,1 puan, diğer illerde 4,5; Kilis'de 2,5. Doz-tepki modelinde (2018 tabanı ve Kürt oyu kontrollü, HC3) hasar katsayısı −0,18 (p=.033): hasar arttıkça kayıp azalıyor — cezalandırma değil, toparlanma/bağlılık örüntüsü. Model ayrıntısı ve plasebo testi: Analiz.
Kilis yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 4/9 seçim Millî Görüş/AK Parti; 3 el değişimi.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 2,0 puan daha az kaybetti; il, 2023'te iktidar açısından tampon işlevi gördü.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %9,9 (ortalama %10,2); Kilis bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
Sandık verisi tek başına şunu kanıtlıyor: 2018 iktidar seçmeninin en az %51'i 2023'te blokta kaldı — 'taban çözüldü' anlatısı bu il için veriyle tutmaz.
Deprem ili: hasar oranı %1,7. Türkiye genelinde hasar arttıkça iktidar kaybı azaldı (doz katsayısı −0,18, p=.033); Kilis bu örüntüye uyuyor (kaybı 2,5, deprem dışı iller ort. 4,5).
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.