Bu sayfa Yalova'nın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1995 | 47,5 | 24,7 | 18,9 | — | — | 9,0 |
| 1999 | 37,3 | 24,3 | 14,5 | 11,1 | — | 12,7 |
| 2002 | 7,9 | 18,0 | 34,6 | 15,2 | — | 24,4 |
| 2007 | 12,5 | 24,4 | 40,8 | 12,3 | — | 10,0 |
| 2011 | — | 32,7 | 47,2 | 10,5 | — | 9,6 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü merkez sağ geleneğinde: Yalova bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %44; 81 il içinde 54. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 5 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 3 seçimle merkez sol geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı ve bu, üst üste 3. kazanımı. Daha uzun pencerede (1995–2011, 5 genel seçim) ilin en büyük geleneği Millî Görüş/AK Parti: ortalama %33 (Türkiye %22). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +10,6 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 4,2 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Yalova ulusal dalgadan 0,2 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 43., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,2 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 49.). 2018'de aynı artık −0,4 idi — iki seçimde de sıfıra yakın: seçmen aday oyuyla blok oyunu ayırmıyor. Aday primi 2023: Erdoğan +0,0, Kılıçdaroğlu +0,3 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). İki aday da kendi bloğunun üstüne çıktı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %39,5 | %34,3 | −5,2 |
| MHP | %7,0 | %11,4 | +4,4 |
| YRP | — | %2,1 | +2,1 |
| CHP | %25,6 | %28,7 | +3,1 |
| İYİ | %8,8 | %9,5 | +0,8 |
| HDP/YSP | %7,1 | %5,8 | −1,4 |
| Diğer | %1,5 | %8,3 | +6,7 |
| Yeni seçmen | %10,6 | — | −10,6 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %17,1'i (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %6,6'sı (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Yalova 58. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: Yeni seçmen → Diğer 6,1 puan; AK Parti → CHP 3,1 puan; Yeni seçmen → MHP 2,3 puan; Yeni seçmen → YRP 2,1 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Bu ilde bloklar %50'nin altında kaldığı için iki seçimin toplamları tek başına "kim kimden aldı" sorusunu sınırlamıyor (Duncan–Davis alt sınırı sıfır); il için oy geçişi iddiaları ancak yukarıdaki alt sınır çözümü ve ulusal modelle birlikte okunabilir.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−9,9 puan), en büyük kazanç MHP (+3,6). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Yalova küçük ve rekabetçi bir il; kazananlar dar farklarla belirleniyor (2014'te 6 oy, 2024'te yaklaşık 6 puan) ve parti etiketi kişiden daha az önemli. En çarpıcı örüntü aynı adayların farklı partilerden seçilebilmesi: Cengiz Koçal 1984'te ANAP'tan, 1989'da SHP'den; oğul kuşağından Yakup Bilgin Koçal 1999'da ANAP'tan, 2009'da DP'den kazandı. Seçmen, ilde mesleğiyle ve yüz yüze ilişkileriyle tanınan yerlileri tercih ediyor; veteriner-gazeteci Salman bu tipin örneği. 2014'ten bu yana CHP kazanıyor; 2020'de Salman'ın İçişleri Bakanlığı kararıyla görevden alınması olgusal bir kesinti olarak not edilmeli, 2024'te seçimi yine CHP adayı Gürel kazandı.
Yalova yerelde salınımlı bir il: 5 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 4,2 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Cumhurbaşkanlığı yarışında aday etkisi bu ilde sıfıra yakın: seçmen blok oyuyla aday oyunu ayırmıyor.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %6,6 (ortalama %10,2); Yalova bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.