Bu sayfa Afyonkarahisar'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 57,0 | 33,7 | — | 9,3 | — | — |
| 1957 | 48,1 | 29,9 | — | 21,9 | — | — |
| 1961 | 28,4 | 25,0 | — | 45,4 | — | 1,2 |
| 1965 | 62,3 | 18,5 | — | 11,5 | — | 7,7 |
| 1969 | 64,8 | 20,0 | — | — | — | 15,2 |
| 1973 | 50,2 | 19,1 | 16,4 | — | — | 14,3 |
| 1977 | 52,3 | 27,3 | 8,2 | 8,7 | — | 3,6 |
| 1983 | 61,1 | 20,4 | — | — | — | 18,4 |
| 1987 | 62,7 | 23,9 | 6,5 | — | — | 6,9 |
| 1991 | 58,1 | 22,3 | 19,1 | — | — | 0,5 |
| 1995 | 46,1 | 17,4 | 22,2 | — | — | 14,3 |
| 1999 | 27,7 | 12,6 | 11,4 | 28,0 | — | 20,3 |
| 2002 | 13,7 | 12,4 | 42,6 | 14,0 | — | 17,2 |
| 2007 | 6,8 | 12,3 | 53,7 | 21,0 | — | 6,1 |
| 2011 | — | 16,5 | 60,4 | 18,6 | — | 4,5 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Afyonkarahisar bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %44; 81 il içinde 54. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 3 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %37 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sol: −8,7 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 6,2 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Afyonkarahisar ulusal dalgadan 1,7 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 22., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,1 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 40.). 2018'de aynı artık +0,3 idi — iki seçimde de sıfıra yakın: seçmen aday oyuyla blok oyunu ayırmıyor. Aday primi 2023: Erdoğan +0,7, Kılıçdaroğlu −3,2 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %53,8 | %44,2 | −9,6 |
| MHP | %13,5 | %16,1 | +2,5 |
| YRP | — | %2,9 | +2,9 |
| CHP | %14,0 | %18,8 | +4,7 |
| İYİ | %13,0 | %12,3 | −0,6 |
| HDP/YSP | %1,2 | %0,6 | −0,6 |
| Diğer | %1,5 | %5,1 | +3,5 |
| Yeni seçmen | %2,9 | — | −2,9 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %13,7'si (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %10,8'i (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Afyonkarahisar 33. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → YRP 2,9 puan; Yeni seçmen → CHP 2,9 puan; AK Parti → MHP 2,5 puan; AK Parti → Diğer 2,3 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %45. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−11,2 puan), en büyük kazanç CHP (+4,3). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Afyonkarahisar'da 1984-1994 arası merkez sağ içi rekabet (ANAP-DYP), 1999'da MHP, 2004'ten itibaren dört seçim üst üste AK Parti kazanmış; 2024'te CHP'li Burcu Köksal ilde uzun süredir ilk kez merkez sol adına kazanmıştır. Kazanan profil, muhafazakâr kent dokusuyla uyumlu, esnaf-serbest meslek kökenli, yerelde yüz yüze tanınan isimdir; eczacı Burhanettin Çoban bu tipin uzun soluklu örneğidir. Milletvekilliği geçmişi son dönemde önemli bir tanınırlık kanalıdır; Köksal da CHP milletvekilliğinden belediye başkanlığına geçmiştir. Görevdeki başkanın yeniden seçilmesi 2004-2014 döneminde belirgin bir avantajdı.
Afyonkarahisar yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 4/9 seçim Millî Görüş/AK Parti; 3 el değişimi.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 1,7 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
Cumhurbaşkanlığı yarışında aday etkisi bu ilde sıfıra yakın: seçmen blok oyuyla aday oyunu ayırmıyor.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %10,8 (ortalama %10,2); Afyonkarahisar bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.