Bu sayfa Muğla'nın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 55,1 | 44,9 | — | — | — | — |
| 1957 | 55,0 | 43,9 | — | 1,1 | — | — |
| 1961 | 59,4 | 38,5 | — | 2,1 | — | — |
| 1965 | 61,9 | 32,5 | — | — | — | 5,6 |
| 1969 | 56,4 | 29,7 | — | — | — | 13,9 |
| 1973 | 54,6 | 35,2 | 3,6 | — | — | 6,5 |
| 1977 | 50,3 | 42,4 | 2,2 | 1,7 | — | 3,4 |
| 1983 | 37,4 | 31,7 | — | — | — | 30,8 |
| 1987 | 59,4 | 36,8 | 1,9 | — | — | 1,9 |
| 1991 | 65,2 | 30,3 | 4,0 | — | — | 0,5 |
| 1995 | 56,3 | 27,6 | 5,1 | — | — | 11,1 |
| 1999 | 33,3 | 29,8 | 3,4 | 16,0 | — | 17,5 |
| 2002 | 22,7 | 27,7 | 13,2 | 11,3 | — | 25,1 |
| 2007 | 10,1 | 34,5 | 26,3 | 20,3 | — | 8,8 |
| 2011 | — | 45,6 | 32,7 | 16,2 | — | 5,5 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 9'u merkez sol geleneğinde: Muğla bu ölçüyle bir kale (hâkim gelenek payı %100; 81 il içinde 1. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 0 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 9 seçimle merkez sol geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı ve bu, üst üste 9. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %37 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: −11,6 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 3,3 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Muğla ulusal dalgadan 1,2 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 53., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,6 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 28.). 2018'de aynı artık −1,6 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +0,3, Kılıçdaroğlu −0,9 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %25,6 | %24,5 | −1,1 |
| MHP | %5,9 | %6,3 | +0,4 |
| YRP | — | %0,6 | +0,6 |
| CHP | %37,1 | %37,6 | +0,4 |
| İYİ | %15,0 | %17,0 | +2,0 |
| HDP/YSP | %6,1 | %3,5 | −2,6 |
| Diğer | %1,1 | %10,5 | +9,3 |
| Yeni seçmen | %9,1 | — | −9,1 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %12,8'i (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %3,7'si (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Muğla 73. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: Yeni seçmen → Diğer 6,7 puan; Yeni seçmen → İYİ 2,0 puan; HDP/YSP → Diğer 1,9 puan; AK Parti → Diğer 0,7 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 CHP+İYİ seçmeninin 2023'te yine bu ikiliyi seçen payı en az %13. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−3,7 puan), en büyük kazanç İYİ (+0,5). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Muğla, 1984'ten bu yana kesintisiz sosyal demokrat geleneğin (SODEP-SHP-CHP) kazandığı ender illerden biridir; incelenen dokuz seçimde de aynı çizgi kazanmıştır. Kazanan profil, ideolojik keskinlikten uzak, hizmet ve kent yaşam kalitesi vurgulu, yüksek eğitimli yerel adaydır. Osman Gürün'ün 1999-2024 arası kesintisiz başkanlığı, görevdeki başkanın değiştirilmediği güçlü bir süreklilik örüntüsü kurmuştur. 2024'te bayrak, Bodrum belediye başkanlığında sınanmış Ahmet Aras'a yine parti içi süreklilikle devredilmiştir.
Muğla yerel siyasette bir kale: kırk yılda 9/9 seçim tek gelenekte. Bu tür illerde başkanlık yarışı partiler arası değil, hâkim geleneğin içinde (aday seçimi, hizip) kazanılır.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 3,3 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Parti değiştiren seçmen az: en az %3,7 (ülke il ortalaması %10,2), 73. sıra. Muğla oyunu az oynatan, blokları oturmuş bir il; ulusal dalga buraya sönümlenerek gelir.