Bu sayfa Denizli'nin seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 59,7 | 40,3 | — | — | — | — |
| 1957 | 51,1 | 47,5 | — | 1,4 | — | — |
| 1961 | 56,4 | 40,0 | — | 1,8 | — | 1,8 |
| 1965 | 61,2 | 31,6 | — | 3,1 | — | 4,1 |
| 1969 | 55,0 | 29,4 | — | — | — | 15,6 |
| 1973 | 56,7 | 33,5 | 5,3 | — | — | 4,5 |
| 1977 | 43,9 | 43,5 | 3,2 | 3,7 | — | 5,7 |
| 1983 | 42,7 | 31,4 | — | — | — | 26,0 |
| 1987 | 61,0 | 36,1 | 2,9 | — | — | 0,0 |
| 1991 | 59,7 | 32,4 | 7,2 | — | — | 0,7 |
| 1995 | 50,9 | 27,9 | 10,3 | — | — | 10,8 |
| 1999 | 33,0 | 26,8 | 5,8 | 18,4 | — | 16,0 |
| 2002 | 18,0 | 20,8 | 24,2 | 10,2 | — | 26,9 |
| 2007 | 8,8 | 22,0 | 43,0 | 17,7 | — | 8,5 |
| 2011 | — | 31,2 | 46,6 | 16,9 | — | 5,2 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Denizli bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %44; 81 il içinde 54. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 4 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %36 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sağ: +7,0 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 6,2 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Denizli ulusal dalgadan 1,7 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 22., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,0 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 43.). 2018'de aynı artık −0,9 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +0,1, Kılıçdaroğlu −1,3 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %39,0 | %34,0 | −5,1 |
| MHP | %8,8 | %8,5 | −0,4 |
| YRP | — | %1,4 | +1,4 |
| CHP | %26,9 | %31,9 | +5,0 |
| İYİ | %15,8 | %14,1 | −1,7 |
| HDP/YSP | %3,9 | %2,6 | −1,2 |
| Diğer | %1,4 | %7,6 | +6,2 |
| Yeni seçmen | %4,2 | — | −4,2 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %12,6'sı (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %8,4'ü (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Denizli 51. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Diğer 5,1 puan; Yeni seçmen → CHP 3,8 puan; HDP/YSP → CHP 1,2 puan; İYİ → YRP 1,0 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Bu ilde bloklar %50'nin altında kaldığı için iki seçimin toplamları tek başına "kim kimden aldı" sorusunu sınırlamıyor (Duncan–Davis alt sınırı sıfır); il için oy geçişi iddiaları ancak yukarıdaki alt sınır çözümü ve ulusal modelle birlikte okunabilir.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−6,8 puan), en büyük kazanç CHP (+3,8). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Denizli'de seçmen 1984-1999 arası merkez sağ ile sosyal demokratlar arasında gidip gelmiş, 2004'ten itibaren AK Parti dört seçim üst üste kazanmış, 2024'te CHP yeniden kazanmıştır. Kazanan profil, ilin güçlü tekstil-sanayi kimliğiyle uyumlu biçimde iş dünyasından gelen, girişimci-yönetici tipidir; Nihat Zeybekci bu profilin en belirgin örneğidir. Görevdeki başkanın yeniden seçilmesi kuraldır; başkanlığın seçim dışı el değiştirmesi de kurumsal süreklilikle işlemiştir (Zeybekci'nin 2011'de milletvekili seçilmesi üzerine belediye meclisi Osman Zolan'ı başkan seçmiş, Zolan sonraki iki seçimi kazanmıştır).
Denizli yerelde salınımlı bir il: 4 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 1,7 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %8,4 (ortalama %10,2); Denizli bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.