Bu sayfa Gaziantep'in seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 58,6 | 41,4 | — | — | — | — |
| 1957 | 48,0 | 50,4 | — | 1,6 | — | — |
| 1961 | 29,4 | 47,0 | — | 2,7 | — | 20,9 |
| 1965 | 51,7 | 37,8 | — | 2,6 | — | 7,9 |
| 1969 | 35,0 | 33,6 | — | — | — | 31,4 |
| 1973 | 33,3 | 37,0 | 11,6 | — | — | 18,2 |
| 1977 | 32,4 | 44,7 | 8,5 | 11,1 | — | 3,2 |
| 1983 | 41,7 | 34,4 | — | — | — | 23,9 |
| 1987 | 53,1 | 36,4 | 6,4 | — | — | 4,0 |
| 1991 | 46,7 | 35,2 | 17,7 | — | — | 0,4 |
| 1995 | 30,7 | 26,6 | 23,8 | — | — | 18,9 |
| 1999 | 20,3 | 19,5 | 15,9 | 20,0 | — | 24,4 |
| 2002 | 6,4 | 19,2 | 40,0 | 6,9 | — | 27,5 |
| 2007 | 2,4 | 17,6 | 59,3 | 11,4 | — | 9,4 |
| 2011 | — | 19,3 | 61,7 | 9,4 | — | 9,6 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 5'i Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Gaziantep bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %56; 81 il içinde 33. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 2 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 5 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 5. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %28 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +4,8 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 5,5 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Gaziantep ulusal dalgadan 1,0 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 34., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,6 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 26.). 2018'de aynı artık +1,2 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +1,1, Kılıçdaroğlu −0,2 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı. 2018'de HDP oyu %11,9: bu ilde blok hesapları Kürt siyasi hareketinin ağırlığı dikkate alınmadan okunmamalı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %47,2 | %44,9 | −2,3 |
| MHP | %11,6 | %9,7 | −1,9 |
| YRP | — | %4,1 | +4,1 |
| CHP | %13,9 | %20,3 | +6,5 |
| İYİ | %6,1 | %5,4 | −0,7 |
| HDP/YSP | %10,9 | %9,1 | −1,8 |
| Diğer | %2,0 | %6,5 | +4,4 |
| Yeni seçmen | %8,3 | — | −8,3 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %15,0'si (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %6,7'si (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Gaziantep 56. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: Yeni seçmen → CHP 4,7 puan; Yeni seçmen → YRP 3,6 puan; AK Parti → Diğer 2,3 puan; MHP → Diğer 1,9 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %30. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−6,6 puan), en büyük kazanç CHP (+5,2). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Gaziantep'te büyükşehir dönemi (1989- ) boyunca yalnızca üç başkan seçilmiştir; kent, başkanlarını uzun süre görevde tutan istikrarlı bir yeniden seçme örüntüsü sergiler. 1989-2004 arası sosyal demokrat (SHP/CHP) Celal Doğan dönemi, 2004'ten bu yana ise kesintisiz AKP dönemi yaşanmaktadır. Kazanan profili hukukçu ve mühendis-teknokrat ağırlıklıdır ve tüm başkanlar Gaziantep doğumludur; kentin sanayi kimliği aday profillerine yansımıştır. 2014'te Fatma Şahin'in seçilmesiyle kent, AKP'nin ilk kadın büyükşehir belediye başkanına ev sahipliği yapmıştır.
Deprem, maruziyeti ilden ile değişen tek büyük şok; bu il 11 afet ilinden biri.
Resmî hasar tespitlerine göre Gaziantep'te hasar oranı %1,4. Deprem illerinde iktidar bloğunun 2018→2023 mv kaybı ortalama 4,1 puan, diğer illerde 4,5; Gaziantep'de 5,5. Doz-tepki modelinde (2018 tabanı ve Kürt oyu kontrollü, HC3) hasar katsayısı −0,18 (p=.033): hasar arttıkça kayıp azalıyor — cezalandırma değil, toparlanma/bağlılık örüntüsü. Model ayrıntısı ve plasebo testi: Analiz.
Gaziantep yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 5/9 seçim Millî Görüş/AK Parti; 2 el değişimi.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 5,5 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %6,7 (ortalama %10,2); Gaziantep bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
Deprem ili: hasar oranı %1,4. Türkiye genelinde hasar arttıkça iktidar kaybı azaldı (doz katsayısı −0,18, p=.033); Gaziantep bu örüntüye uymuyor (kaybı 5,5, deprem dışı iller ort. 4,5).