Bu sayfa Mardin'in seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 32,7 | 32,6 | — | — | — | 34,7 |
| 1957 | 46,3 | 53,1 | — | 0,6 | — | — |
| 1961 | — | 43,3 | — | 21,8 | — | 34,9 |
| 1965 | 22,7 | 22,5 | — | — | — | 54,9 |
| 1969 | 27,8 | 12,0 | — | — | — | 60,2 |
| 1973 | 36,3 | 17,7 | 12,1 | — | — | 33,9 |
| 1977 | 16,5 | 21,2 | 23,2 | 0,1 | — | 38,9 |
| 1983 | 39,8 | 23,7 | — | — | — | 36,5 |
| 1987 | 49,1 | 33,0 | 17,0 | — | — | 1,0 |
| 1991 | 34,2 | 53,0 | 8,4 | — | — | 4,5 |
| 1995 | 42,0 | 6,3 | 20,0 | — | — | 31,7 |
| 1999 | 35,7 | 9,0 | 11,8 | 1,9 | — | 41,6 |
| 2002 | 8,2 | 11,6 | 15,4 | 2,8 | — | 62,0 |
| 2007 | 5,6 | 6,9 | 44,1 | 1,3 | — | 42,1 |
| 2011 | — | 3,7 | 32,2 | 0,6 | — | 63,5 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü merkez sağ geleneğinde: Mardin bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %44; 81 il içinde 54. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 5 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 2 seçimle merkez sağ geleneğinin. Son seçimi (2024) Kürt siyaseti kazandı ve bu, üst üste 2. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği diğer: ortalama %38 (Türkiye %13). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer diğer: +24,5 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 3,3 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Mardin ulusal dalgadan 1,2 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 55., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 2,8 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 9.). 2018'de aynı artık +2,3 idi — iki seçimde de aynı yönde: aday etkisi bu ilde kalıcı. Aday primi 2023: Erdoğan +2,5, Kılıçdaroğlu +3,2 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). İki aday da kendi bloğunun üstüne çıktı. 2018'de HDP oyu %59,3: bu ilde blok hesapları Kürt siyasi hareketinin ağırlığı dikkate alınmadan okunmamalı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %27,5 | %25,2 | −2,3 |
| MHP | %2,4 | %3,5 | +1,1 |
| YRP | — | %1,1 | +1,1 |
| CHP | %3,0 | %7,1 | +4,2 |
| İYİ | %1,0 | %1,2 | +0,2 |
| HDP/YSP | %53,7 | %54,6 | +0,9 |
| Diğer | %2,9 | %7,3 | +4,4 |
| Yeni seçmen | %9,6 | — | −9,6 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %11,9'u (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %2,3'ü (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Mardin 76. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: Yeni seçmen → Diğer 4,4 puan; AK Parti → CHP 2,3 puan; Yeni seçmen → CHP 1,8 puan; Yeni seçmen → YRP 1,1 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 HDP tabanının YSP'ye giden payı en az %15. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−5,2 puan), en büyük kazanç CHP (+3,8). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Mardin il merkezi 1984-2009 arasında ANAP, SHP, DYP ve SP/AKP arasında el değiştiren rekabetçi bir profil çizmiş, eşraf ve aile bağları aday belirlemede etkili olmuştur. 2014'te büyükşehir statüsüne geçişle seçim il geneline yayılmış ve Kürt siyasi hareketinin dönem partileri (BDP destekli bağımsız→HDP→DEM Parti) üç seçimi de Ahmet Türk'le kazanmıştır. 1970'lerden beri milletvekilliği yapan ve DTP'nin son genel başkanı olan Türk, bölge siyasetinin en kıdemli figürlerindendir; 2014'te Süryani eş başkan Februniye Akyol ile eş başkanlık uygulaması kentin çok kimlikli yapısına vurgu yapmıştır. 2016, 2019 ve 2024'te seçilmiş başkanların yerine İçişleri Bakanlığı görevlendirmeleri yapılmıştır; seçim sonuçları düzeyinde parti tercihi 2014'ten bu yana istikrarlıdır.
Mardin yerelde salınımlı bir il: 5 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 3,3 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Erdoğan'ın kişisel etkisi bu ilde iki seçimde de aynı yönde (+2,3 → +2,8): aday partisinden güçlü — il için kalıcı bir örüntü.
Parti değiştiren seçmen az: en az %2,3 (ülke il ortalaması %10,2), 76. sıra. Mardin oyunu az oynatan, blokları oturmuş bir il; ulusal dalga buraya sönümlenerek gelir.