Bu sayfa Ankara'nın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 49,1 | 42,1 | — | 8,8 | — | — |
| 1957 | 37,4 | 49,3 | — | 13,4 | — | 0,0 |
| 1961 | 19,8 | 38,7 | — | 35,6 | — | 5,8 |
| 1965 | 46,5 | 30,2 | — | 14,2 | — | 9,1 |
| 1969 | 42,3 | 34,0 | — | — | — | 23,7 |
| 1973 | 37,2 | 41,9 | 9,3 | — | — | 11,5 |
| 1977 | 30,5 | 50,7 | 6,1 | 8,5 | — | 4,2 |
| 1983 | 51,4 | 29,7 | — | — | — | 18,9 |
| 1987 | 54,1 | 35,7 | 4,2 | — | — | 6,0 |
| 1991 | 46,9 | 35,1 | 17,6 | — | — | 0,4 |
| 1995 | 34,7 | 31,0 | 20,9 | — | — | 13,4 |
| 1999 | 18,1 | 23,1 | 17,1 | 21,6 | — | 20,1 |
| 2002 | 5,4 | 28,0 | 38,1 | 8,6 | — | 19,8 |
| 2007 | 2,8 | 28,0 | 47,5 | 15,2 | — | 6,5 |
| 2011 | — | 31,3 | 49,2 | 14,6 | — | 4,8 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1973–2024, 11 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1973'ten 2024'e 11 belediye başkanlığı seçiminin 5'i merkez sol geleneğinde: Ankara bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %45; 81 il içinde 53. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 4 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 5 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı ve bu, üst üste 2. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %32 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sağ: −4,7 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 8,1 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Ankara ulusal dalgadan 3,7 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 9., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,4 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 32.). 2018'de aynı artık −0,8 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +0,6, Kılıçdaroğlu −0,4 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %37,0 | %32,5 | −4,5 |
| MHP | %12,0 | %10,3 | −1,7 |
| YRP | — | %2,7 | +2,7 |
| CHP | %23,9 | %30,6 | +6,7 |
| İYİ | %11,1 | %12,8 | +1,7 |
| HDP/YSP | %5,9 | %3,1 | −2,7 |
| Diğer | %1,7 | %8,1 | +6,4 |
| Yeni seçmen | %8,5 | — | −8,5 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %17,4'ü (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %8,9'u (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Ankara 46. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Diğer 4,5 puan; Yeni seçmen → CHP 4,1 puan; Yeni seçmen → YRP 2,7 puan; HDP/YSP → Diğer 1,9 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Bu ilde bloklar %50'nin altında kaldığı için iki seçimin toplamları tek başına "kim kimden aldı" sorusunu sınırlamıyor (Duncan–Davis alt sınırı sıfır); il için oy geçişi iddiaları ancak yukarıdaki alt sınır çözümü ve ulusal modelle birlikte okunabilir.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−7,9 puan), en büyük kazanç CHP (+4,5). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Ankara, ulusal siyasetteki ana akım dalgaları en doğrudan yansıtan ildir: 1984 ANAP, 1989 sosyal demokrat yükseliş, 1994 Refah dalgası ve 2019 CHP dönüşü ulusal kırılmalarla eşzamanlıdır. 1994-2017 arasındaki Gökçek dönemi, tek ismin dört farklı parti etiketi döneminde (RP-FP-AK Parti) süreklilik gösterdiği uzun bir şahsileşmiş belediyecilik örneğidir. Karayalçın 1993'te parti genel başkanlığı için, Gökçek 2017'de görevinden istifa etmiş; Gökçek'in yerine meclis Mustafa Tuna'yı seçmiştir (olgusal not). 2019 sonrası dönemde avukat kökenli, yerellik ve hizmet vurgulu Yavaş profili iki seçimde de yüksek oyla yeniden seçilmiştir.
Büyükşehir aday primi. Adayın oyu ile partisinin/ittifakının taban oyu arasındaki fark (puan). Bu ilde arşivde profil çıkarılmış adaylar:
| Yıl | Aday | Parti | Oy | Prim | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|
| 2014 | Mansur Yavaş | CHP | %43,8 | +13,8 | kaybetti (Gökçek %44,8; itiraz süreci sonuçsuz) |
| 2019 | Mansur Yavaş | CHP | %50,9 | +11,1 | kazandı (25 yıllık dönemi sonlandırdı) |
| 2019 | Mehmet Özhaseki | AK Parti | %47,1 | −6,4 | kaybetti (Yavaş %50,9) |
| 2024 | Mansur Yavaş | CHP | %60,4 | +29,8 | kazandı (~29 puan fark) |
| 2024 | Turgut Altınok | AK Parti | %31,7 | −14,3 | kaybetti (Yavaş %60,4) |
Ayrıntı ve karşılaştırma: Aday primi sayfası.
Ankara yerelde salınımlı bir il: 4 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 3,7 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %8,9 (ortalama %10,2); Ankara bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.