Bu sayfa Sivas'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 54,3 | 45,7 | — | — | — | — |
| 1957 | 39,6 | 53,0 | — | 7,4 | — | — |
| 1961 | 4,8 | 39,2 | — | 9,8 | — | 46,2 |
| 1965 | 39,4 | 33,2 | — | 7,1 | — | 20,2 |
| 1969 | 29,3 | 30,8 | — | — | — | 39,9 |
| 1973 | 23,5 | 32,9 | 25,7 | — | — | 17,8 |
| 1977 | 23,5 | 42,9 | 14,0 | 13,2 | — | 6,4 |
| 1983 | 46,4 | 35,3 | — | — | — | 18,3 |
| 1987 | 46,9 | 32,0 | 12,7 | — | — | 8,4 |
| 1991 | 31,2 | 30,3 | 38,5 | — | — | 0,0 |
| 1995 | 34,0 | 18,1 | 39,3 | — | — | 8,6 |
| 1999 | 13,4 | 8,1 | 27,8 | 19,0 | — | 31,7 |
| 2002 | 4,2 | 16,0 | 45,1 | 9,1 | — | 25,6 |
| 2007 | 2,0 | 15,9 | 55,5 | 9,5 | — | 17,2 |
| 2011 | — | 15,3 | 63,3 | 9,9 | — | 11,4 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 6'sı Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Sivas bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %67; 81 il içinde 14. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 4 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) milliyetçi kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %28 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sağ: −4,8 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 11,6 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Sivas ulusal dalgadan 7,1 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 2., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 6,7 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 2.). 2018'de aynı artık +0,2 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +7,3, Kılıçdaroğlu −0,6 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %54,6 | %40,5 | −14,1 |
| MHP | %19,0 | %18,0 | −1,0 |
| YRP | — | %3,4 | +3,4 |
| CHP | %15,2 | %16,3 | +1,1 |
| İYİ | %6,8 | %7,2 | +0,4 |
| HDP/YSP | %2,2 | %0,7 | −1,5 |
| Diğer | %2,1 | %13,5 | +11,4 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %0,3 | +0,3 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %16,6'sı (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %16,3'ü (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Sivas 10. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Diğer 11,4 puan; AK Parti → YRP 2,0 puan; HDP/YSP → YRP 1,5 puan; MHP → CHP 1,0 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %48. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−14,0 puan), en büyük kazanç SP → YRP (+1,7). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Sivas, 1989'dan bu yana milliyetçi-muhafazakâr aile içinde salınan bir ildir: Millî Görüş (RP-FP), AK Parti ve BBP dışına 1984'ten beri çıkmamıştır. Ayırt edici özelliği, merkezi Sivas'ta bulunan BBP geleneğinin iki kez il belediyesini kazanmasıdır: 2009'da parti kurucusu Muhsin Yazıcıoğlu'nun seçimden günler önce vefatının ardından Doğan Ürgüp, 2024'te ise Adem Uzun seçilmiştir. Karamollaoğlu 1994'te yeniden seçildikten sonra 1995'te milletvekili olmuş, dönemi Osman Seçilmiş tamamlamış ve 1999'da kendisi seçilmiştir (olgusal not). AK Parti dönemi kazananları da (Aydın, Bilgin) aynı muhafazakâr havuzdan gelmekte, rekabet blok içi geçişlerle yaşanmaktadır.
Sivas yerelde salınımlı bir il: 4 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 7,1 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
2018→2023 arasında seçmenin en az %16,3'ü parti değiştirdi — 81 il içinde 10. sıra: Sivas Türkiye'nin en oynak illerinden. Burada 'sadık taban' varsayımı zayıf; ilde her seçim yeniden kurulan bir koalisyon var.
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.