Bu sayfa Kayseri'nin seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 66,9 | 32,0 | — | 1,1 | — | — |
| 1957 | 48,8 | 45,3 | — | 5,8 | — | — |
| 1961 | 44,7 | 41,6 | — | 8,0 | — | 5,7 |
| 1965 | 54,3 | 34,3 | — | 6,2 | — | 5,2 |
| 1969 | 48,3 | 19,5 | — | — | — | 32,2 |
| 1973 | 32,4 | 23,3 | 16,5 | — | — | 27,8 |
| 1977 | 31,8 | 31,3 | 9,0 | 13,2 | — | 14,7 |
| 1983 | 56,9 | 23,2 | — | — | — | 20,0 |
| 1987 | 59,3 | 23,6 | 9,3 | — | — | 7,8 |
| 1991 | 44,8 | 23,2 | 31,6 | — | — | 0,4 |
| 1995 | 28,9 | 17,3 | 33,1 | — | — | 20,8 |
| 1999 | 16,9 | 16,2 | 23,2 | 32,8 | — | 10,9 |
| 2002 | 5,2 | 11,3 | 54,3 | 11,4 | — | 17,6 |
| 2007 | 3,0 | 9,8 | 65,7 | 15,4 | — | 6,0 |
| 2011 | — | 12,1 | 64,9 | 18,0 | — | 4,9 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 7'si Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Kayseri bu ölçüyle bir kale (hâkim gelenek payı %78; 81 il içinde 7. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 2 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 7 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 7. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği Millî Görüş/AK Parti: ortalama %32 (Türkiye %22). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +9,8 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 8,9 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Kayseri ulusal dalgadan 4,4 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 6., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,5 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 57.). 2018'de aynı artık −0,2 idi — iki seçimde de sıfıra yakın: seçmen aday oyuyla blok oyunu ayırmıyor. Aday primi 2023: Erdoğan +0,1, Kılıçdaroğlu −1,3 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %47,9 | %40,7 | −7,1 |
| MHP | %20,3 | %19,0 | −1,3 |
| YRP | — | %3,5 | +3,5 |
| CHP | %11,7 | %17,2 | +5,5 |
| İYİ | %10,4 | %10,0 | −0,4 |
| HDP/YSP | %2,2 | %1,1 | −1,1 |
| Diğer | %2,0 | %8,4 | +6,4 |
| Yeni seçmen | %5,5 | — | −5,5 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %15,4'ü (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %10,0'ü (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Kayseri 39. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Diğer 5,1 puan; Yeni seçmen → CHP 4,4 puan; AK Parti → YRP 2,0 puan; MHP → Diğer 1,3 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %46. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−9,9 puan), en büyük kazanç CHP (+4,9). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Kayseri, 1994'ten bu yana RP-FP-AK Parti çizgisinde kalan ve 'işadamı-belediyeci' modeliyle anılan ildir: kentin ticaret burjuvazisiyle belediye yönetimi arasındaki geçişkenlik, mobilyacı kökenli işadamı Özhaseki'nin yirmi yıl süren başkanlığında somutlaşmıştır. 1989'da SHP'li Bahçecioğlu'nun dar farkla kazanması, ilin son merkez-sol kazanımı olarak istisna kalmıştır. 1994 kazananı hukuk akademisyeni Karatepe 1998'de görevinden ayrılmış, meclis Özhaseki'yi seçmiş; Özhaseki 2015'te milletvekili seçilince dönemi Mustafa Çelik tamamlamıştır (olgusal not). Hizmet ve altyapı vurgulu, düşük borçlanma söylemli 'Kayseri modeli' AK Parti belediyeciliğinde referans olarak sunulagelmiştir; hekim Büyükkılıç bu çizgiyi sürdürmektedir.
Kayseri yerel siyasette bir kale: kırk yılda 7/9 seçim tek gelenekte. Bu tür illerde başkanlık yarışı partiler arası değil, hâkim geleneğin içinde (aday seçimi, hizip) kazanılır.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 4,4 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
Cumhurbaşkanlığı yarışında aday etkisi bu ilde sıfıra yakın: seçmen blok oyuyla aday oyunu ayırmıyor.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %10,0 (ortalama %10,2); Kayseri bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.