Bu sayfa Niğde'nin seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 55,4 | 43,2 | — | 1,4 | — | — |
| 1957 | 40,3 | 41,2 | — | 18,6 | — | — |
| 1961 | 29,5 | 30,8 | — | 35,5 | — | 4,1 |
| 1965 | 45,6 | 25,4 | — | 10,8 | — | 18,2 |
| 1969 | 46,0 | 25,1 | — | — | — | 28,9 |
| 1973 | 49,4 | 22,4 | 11,4 | — | — | 16,8 |
| 1977 | 37,8 | 35,1 | 9,3 | 13,0 | — | 4,8 |
| 1983 | 44,2 | 28,6 | — | — | — | 27,1 |
| 1987 | 58,6 | 28,1 | 8,1 | — | — | 5,3 |
| 1991 | 46,5 | 29,9 | 19,2 | — | — | 4,3 |
| 1995 | 36,8 | 21,2 | 22,6 | — | — | 19,4 |
| 1999 | 27,9 | 14,7 | 14,2 | 26,6 | — | 16,6 |
| 2002 | 11,2 | 18,9 | 42,2 | 9,7 | — | 18,1 |
| 2007 | 7,4 | 15,8 | 48,6 | 18,9 | — | 9,3 |
| 2011 | — | 21,5 | 54,2 | 19,1 | — | 5,1 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1963–2024, 13 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1963'ten 2024'e 13 belediye başkanlığı seçiminin 4'ü Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Niğde bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %31; 81 il içinde 81. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 7 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 4. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %35 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sağ: +5,7 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 5,7 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Niğde ulusal dalgadan 1,3 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 29., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,9 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 60.). 2018'de aynı artık −1,6 idi — iki seçimde de aynı yönde: aday etkisi bu ilde kalıcı. Aday primi 2023: Erdoğan −0,3, Kılıçdaroğlu −2,4 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Her iki aday da bloğunun altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %41,6 | %33,9 | −7,7 |
| MHP | %19,7 | %22,4 | +2,7 |
| YRP | — | %2,6 | +2,6 |
| CHP | %19,2 | %24,1 | +5,0 |
| İYİ | %11,2 | %12,2 | +0,9 |
| HDP/YSP | %1,6 | %0,8 | −0,8 |
| Diğer | %1,6 | %4,1 | +2,4 |
| Yeni seçmen | %5,1 | — | −5,1 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %13,6'sı (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %8,5'i (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Niğde 49. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → CHP 5,0 puan; Yeni seçmen → MHP 2,7 puan; AK Parti → Diğer 2,4 puan; Yeni seçmen → YRP 1,5 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %33. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−9,9 puan), en büyük kazanç CHP (+3,9). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Niğde'de 1963'ten bu yana neredeyse her başkan iki seçim üst üste kazanmış, iki dönemlik görev adeta kurumsallaşmıştır. Parti dizilişi on yıllık bloklar halindedir: 1980 öncesi AP ağırlığı, 1989-1999 SHP, 1999-2009 MHP, 2009'dan bu yana AK Parti. 1999-2009 döneminin başkanı Mümin İnan lise mezunu bir sendikacı olarak setteki ender işçi kökenli profildir. 2019'u dar farkla kazanan Emrah Özdemir 2024'te oyunu yüzde 57,7'ye yükseltmiştir.
Niğde yerelde salınımlı bir il: 7 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 5,7 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Erdoğan'ın kişisel etkisi bu ilde iki seçimde de aynı yönde (−1,6 → −0,9): aday partisinin gerisinde — il için kalıcı bir örüntü.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %8,5 (ortalama %10,2); Niğde bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.