Bu sayfa Yozgat'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 57,6 | 42,4 | — | — | — | — |
| 1957 | 43,8 | 32,8 | — | 23,3 | — | — |
| 1961 | 12,2 | 32,7 | — | 44,2 | — | 11,0 |
| 1965 | 40,1 | 25,9 | — | 22,0 | — | 12,1 |
| 1969 | 41,3 | 22,1 | — | — | — | 36,6 |
| 1973 | 33,2 | 27,0 | 21,5 | — | — | 18,3 |
| 1977 | 29,3 | 30,1 | 13,0 | 22,9 | — | 4,7 |
| 1983 | 53,4 | 23,8 | — | — | — | 22,7 |
| 1987 | 62,0 | 27,3 | 9,2 | — | — | 1,5 |
| 1991 | 38,1 | 22,0 | 39,5 | — | — | 0,5 |
| 1995 | 33,0 | 14,1 | 36,0 | — | — | 16,9 |
| 1999 | 19,0 | 6,0 | 21,1 | 38,9 | — | 15,0 |
| 2002 | 6,6 | 12,1 | 51,1 | 12,9 | — | 17,3 |
| 2007 | 2,3 | 12,2 | 62,4 | 17,8 | — | 5,2 |
| 2011 | — | 10,9 | 66,4 | 18,3 | — | 4,3 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 5'i Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Yozgat bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %56; 81 il içinde 33. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 2 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 5 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 5. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %28 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sol: −7,5 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 7,2 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Yozgat ulusal dalgadan 2,7 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 16., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,9 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 19.). 2018'de aynı artık −0,9 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %53,4 | %43,2 | −10,2 |
| MHP | %24,7 | %22,9 | −1,9 |
| YRP | — | %4,3 | +4,3 |
| CHP | %11,6 | %0,8 | −10,9 |
| İYİ | %7,4 | %22,6 | +15,2 |
| HDP/YSP | %1,3 | %0,7 | −0,7 |
| Diğer | %1,5 | %4,9 | +3,3 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %0,7 | +0,7 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %23,5'i (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %22,8'i (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Yozgat 1. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → İYİ 10,2 puan; CHP → YRP 4,3 puan; CHP → Diğer 3,3 puan; CHP → İYİ 2,5 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %62. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Kapalı sistemde 2023 seçmen kitlesi 2018'e göre %0,7 küçüldü (göç/kayıt kaybı); bilanço bunu 'Ayrılan' satırında taşır.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp CHP (−10,9 puan), en büyük kazanç İYİ (+15,3). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Yozgat, milliyetçi-muhafazakâr tabanın kişisel adaylıklarla harmanlandığı bir ildir: 1989-2004 arasında MÇP/MHP'li Mehmet Erdemir üç seçim üst üste kazanmış, 2004 sonrası AK Parti dönemi başlamıştır. İlk seçilmiş başkan Cemil Çiçek'in sonradan bakanlık ve TBMM başkanlığına uzanması, il belediyesinin ulusal siyasete basamak olabildiğini gösterir. Kazım Arslan örneği aday-parti bağının zayıflığını gösterir: 2014'te AK Parti'den seçilmiş, 2019'da bağımsız aday olarak ikinci olmuş, 2024'te Yeniden Refah Partisi'nden yeniden seçilmiştir. 2024 sonucu, Yeniden Refah'ın kazandığı az sayıdaki il merkezinden biri olarak kaydedilmiştir.
Yozgat yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 5/9 seçim Millî Görüş/AK Parti; 2 el değişimi.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 2,7 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
2018→2023 arasında seçmenin en az %22,8'i parti değiştirdi — 81 il içinde 1. sıra: Yozgat Türkiye'nin en oynak illerinden. Burada 'sadık taban' varsayımı zayıf; ilde her seçim yeniden kurulan bir koalisyon var.
Sandık verisi tek başına şunu kanıtlıyor: 2018 iktidar seçmeninin en az %62'si 2023'te blokta kaldı — 'taban çözüldü' anlatısı bu il için veriyle tutmaz.