Bu sayfa Ardahan'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1995 | 36,8 | 32,6 | 13,2 | — | — | 17,5 |
| 1999 | 37,8 | 20,2 | 8,0 | 8,2 | — | 25,9 |
| 2002 | 18,0 | 21,9 | 11,8 | 8,8 | — | 39,6 |
| 2007 | 3,2 | 32,3 | 40,6 | 6,1 | — | 17,8 |
| 2011 | — | 30,8 | 40,2 | 10,0 | — | 19,0 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1994–2024, 7 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1994'ten 2024'e 7 belediye başkanlığı seçiminin 3'ü merkez sol geleneğinde: Ardahan bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %43; 81 il içinde 68. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 4 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 2 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı ve bu, üst üste 2. kazanımı. Daha uzun pencerede (1995–2011, 5 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %27 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer diğer: +10,5 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 4,7 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Ardahan ulusal dalgadan 0,3 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 38., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 0,0 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 42.). 2018'de aynı artık −0,3 idi — iki seçimde de sıfıra yakın: seçmen aday oyuyla blok oyunu ayırmıyor. Aday primi 2023: Erdoğan −0,0, Kılıçdaroğlu +0,2 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Kılıçdaroğlu blokunun üstüne çıktı, Erdoğan altında kaldı. 2018'de HDP oyu %23,4: bu ilde blok hesapları Kürt siyasi hareketinin ağırlığı dikkate alınmadan okunmamalı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %37,1 | %32,5 | −4,6 |
| MHP | %6,8 | %3,0 | −3,7 |
| YRP | — | %0,9 | +0,9 |
| CHP | %25,9 | %27,7 | +1,8 |
| İYİ | %5,1 | %4,5 | −0,6 |
| HDP/YSP | %23,4 | %19,9 | −3,5 |
| Diğer | %1,7 | %4,5 | +2,8 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %7,0 | +7,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %12,4'ü (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %5,5'i (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Ardahan 65. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Ayrılan 4,6 puan; MHP → Diğer 2,2 puan; HDP/YSP → CHP 1,8 puan; MHP → Ayrılan 1,6 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Bu ilde bloklar %50'nin altında kaldığı için iki seçimin toplamları tek başına "kim kimden aldı" sorusunu sınırlamıyor (Duncan–Davis alt sınırı sıfır); il için oy geçişi iddiaları ancak yukarıdaki alt sınır çözümü ve ulusal modelle birlikte okunabilir.
Kapalı sistemde 2023 seçmen kitlesi 2018'e göre %7,0 küçüldü (göç/kayıt kaybı); bilanço bunu 'Ayrılan' satırında taşır.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp MHP (−3,5 puan), en büyük kazanç CHP (+3,8). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Ardahan 1992'de il olmuş, il merkezi ilk seçimini 1994'te yapmıştır; yedi seçimde DYP, DSP, bağımsız, AK Parti ve CHP kazanarak yüksek geçişkenlik sergilemiştir. Kazanma oranlarının çoğu seçimde %26-37 bandında kalması çok parçalı ve aday odaklı yarışı gösterir; Kayatürk 2004'te bağımsız aday olarak dahi kazanmıştır. 2014'te fark yaklaşık 100 oy olmuştur. 2019'da eski DSP milletvekili Faruk Demir CHP'den %51,2 ile seçilmiş, 2024'te yeniden kazanmıştır; 2024'te alınan seçim yenileme kararı itiraz üzerine kaldırılmış ve mazbata verilmiştir (olgusal not).
Ardahan yerelde salınımlı bir il: 4 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 4,7 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.
Cumhurbaşkanlığı yarışında aday etkisi bu ilde sıfıra yakın: seçmen blok oyuyla aday oyunu ayırmıyor.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %5,5 (ortalama %10,2); Ardahan bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.