Bu sayfa Elazığ'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 53,5 | 46,5 | — | — | — | — |
| 1957 | 41,8 | 54,5 | — | 3,7 | — | — |
| 1961 | 42,2 | 35,3 | — | 21,9 | — | 0,7 |
| 1965 | 48,6 | 39,6 | — | — | — | 11,8 |
| 1969 | 35,1 | 26,8 | — | — | — | 38,0 |
| 1973 | 33,3 | 29,5 | 27,8 | — | — | 9,4 |
| 1977 | 20,1 | 28,8 | 14,0 | 18,7 | — | 18,4 |
| 1983 | 58,6 | 22,0 | — | — | — | 19,4 |
| 1987 | 54,7 | 22,5 | 17,6 | — | — | 5,2 |
| 1991 | 50,3 | 17,1 | 28,1 | — | — | 4,5 |
| 1995 | 36,0 | 9,8 | 41,8 | — | — | 12,4 |
| 1999 | 15,6 | 3,8 | 24,5 | 13,6 | — | 42,5 |
| 2002 | 1,8 | 8,9 | 42,0 | 6,6 | — | 40,7 |
| 2007 | 20,7 | 7,1 | 57,2 | 6,5 | — | 8,6 |
| 2011 | — | 13,2 | 67,4 | 14,5 | — | 5,0 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 6'sı Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Elazığ bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %67; 81 il içinde 14. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 4 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 4 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 4. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği Millî Görüş/AK Parti: ortalama %31 (Türkiye %22). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sol: −9,6 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 12,6 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Elazığ ulusal dalgadan 8,2 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 1., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 11,3 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 1.). 2018'de aynı artık +3,6 idi — iki seçimde de aynı yönde: aday etkisi bu ilde kalıcı. Aday primi 2023: Erdoğan +11,7, Kılıçdaroğlu −2,0 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı. 2018'de HDP oyu %10,1: bu ilde blok hesapları Kürt siyasi hareketinin ağırlığı dikkate alınmadan okunmamalı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %52,9 | %40,4 | −12,5 |
| MHP | %13,1 | %11,5 | −1,6 |
| YRP | — | %3,6 | +3,6 |
| CHP | %10,4 | %20,7 | +10,3 |
| İYİ | %7,4 | %2,4 | −5,0 |
| HDP/YSP | %9,8 | %7,1 | −2,6 |
| Diğer | %3,3 | %14,3 | +11,0 |
| Yeni seçmen | %3,1 | — | −3,1 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %24,9'u (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %21,8'i (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Elazığ 3. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → CHP 10,3 puan; İYİ → Diğer 4,1 puan; Yeni seçmen → Diğer 3,1 puan; HDP/YSP → YRP 2,6 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %32. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−14,1 puan), en büyük kazanç CHP (+10,0). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Elazığ il merkezi kırk yıl boyunca istikrarlı biçimde sağ partilerde kalmış, sol partiler hiçbir seçim kazanamamıştır; 1989'da MÇP'nin kazanması ilin milliyetçi-muhafazakâr damarının erken göstergesidir. Seçmen aday sürekliliğini ödüllendirir: Hamza Yanılmaz ve Selmanoğlu parti değiştirerek dahi yeniden seçilmiştir. 2009'dan bu yana dört seçim üst üste AK Parti kazanmış ve il partinin Doğu Anadolu'daki en güvenli merkezlerinden biri haline gelmiştir. Aday profili, 1984'teki üniversite rektörü örneğinden yerel eşraf ve teşkilat kökenli isimlere doğru evrilmiştir.
Deprem, maruziyeti ilden ile değişen tek büyük şok; bu il 11 afet ilinden biri.
Resmî hasar tespitlerine göre Elazığ'da hasar oranı %1,7. Deprem illerinde iktidar bloğunun 2018→2023 mv kaybı ortalama 4,1 puan, diğer illerde 4,5; Elazığ'de 12,6. Doz-tepki modelinde (2018 tabanı ve Kürt oyu kontrollü, HC3) hasar katsayısı −0,18 (p=.033): hasar arttıkça kayıp azalıyor — cezalandırma değil, toparlanma/bağlılık örüntüsü. Model ayrıntısı ve plasebo testi: Analiz.
Elazığ yerelde salınımlı bir il: 4 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 8,2 puan daha çok kaybetti; 2023'te kaymanın yoğunlaştığı illerden biri.
Erdoğan'ın kişisel etkisi bu ilde iki seçimde de aynı yönde (+3,6 → +11,3): aday partisinden güçlü — il için kalıcı bir örüntü.
2018→2023 arasında seçmenin en az %21,8'i parti değiştirdi — 81 il içinde 3. sıra: Elazığ Türkiye'nin en oynak illerinden. Burada 'sadık taban' varsayımı zayıf; ilde her seçim yeniden kurulan bir koalisyon var.
Deprem ili: hasar oranı %1,7. Türkiye genelinde hasar arttıkça iktidar kaybı azaldı (doz katsayısı −0,18, p=.033); Elazığ bu örüntüye uymuyor (kaybı 12,6, deprem dışı iller ort. 4,5).