Bu sayfa Malatya'nın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 40,6 | 59,4 | — | — | — | — |
| 1957 | 32,8 | 66,5 | — | 0,7 | — | — |
| 1961 | 4,2 | 67,3 | — | 5,4 | — | 23,1 |
| 1965 | 31,0 | 51,2 | — | 3,5 | — | 14,2 |
| 1969 | 14,5 | 41,4 | — | — | — | 44,2 |
| 1973 | 18,4 | 44,1 | 19,9 | — | — | 17,6 |
| 1977 | 17,0 | 52,3 | 20,3 | 9,2 | — | 1,2 |
| 1983 | 53,7 | 32,7 | — | — | — | 13,6 |
| 1987 | 63,3 | 28,1 | 6,0 | — | — | 2,6 |
| 1991 | 47,7 | 29,1 | 22,8 | — | — | 0,4 |
| 1995 | 31,1 | 17,9 | 37,2 | — | — | 13,8 |
| 1999 | 13,2 | 5,9 | 25,3 | 19,8 | — | 35,9 |
| 2002 | 7,2 | 18,1 | 50,6 | 6,0 | — | 18,0 |
| 2007 | 1,3 | 18,9 | 66,7 | 7,6 | — | 5,5 |
| 2011 | — | 19,8 | 68,0 | 8,1 | — | 4,1 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı · büyükşehir
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 6'sı Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Malatya bu ölçüyle ağırlıklı bir il (hâkim gelenek payı %67; 81 il içinde 14. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 3 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 5 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 5. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %30 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +7,7 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 2,8 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Malatya ulusal dalgadan 1,7 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 59., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 1,4 puan üstünde kaldı (Gelman–King artığı; sırası 16.). 2018'de aynı artık +0,7 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan +2,1, Kılıçdaroğlu −1,6 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Erdoğan blokunun üstüne çıktı, Kılıçdaroğlu altında kaldı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %53,9 | %39,3 | −14,6 |
| MHP | %16,1 | %11,2 | −4,9 |
| YRP | — | %8,0 | +8,0 |
| CHP | %16,7 | %18,8 | +2,0 |
| İYİ | %4,3 | %3,4 | −0,9 |
| HDP/YSP | %7,0 | %2,8 | −4,2 |
| Diğer | %2,0 | %3,5 | +1,5 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %13,0 | +13,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %24,6'sı (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %11,6'sı (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Malatya 31. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → Ayrılan 13,0 puan; HDP/YSP → YRP 4,2 puan; MHP → YRP 2,9 puan; MHP → CHP 2,0 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %41. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Kapalı sistemde 2023 seçmen kitlesi 2018'e göre %13,0 küçüldü (göç/kayıt kaybı); bilanço bunu 'Ayrılan' satırında taşır.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−8,7 puan), en büyük kazanç SP → YRP (+7,7). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Malatya, 1984'ten bu yana kesintisiz sağ ve muhafazakâr partilerde kalan, Türkiye'nin en istikrarlı merkez-sağ/muhafazakâr il merkezlerinden biridir: ANAP'tan RP'ye, MHP'ye ve 2004'ten itibaren AK Parti'ye uzanan çizgi hiç sola kırılmamıştır. 2004-2019 arasında kazanan oy oranı %57'den %73'e yükselmiş, il AK Parti'nin en güçlü büyükşehirlerinden biri olmuştur. Ahmet Münir Erkal'ın parti değiştirerek yeniden seçilmesi, aday sürekliliğinin parti etiketini aşabildiğini gösterir. 2024'te kazanan oyun %49'a gerilemesi, hâkim parti üstünlüğü sürerken rekabetin görece arttığına işaret eder.
Deprem, maruziyeti ilden ile değişen tek büyük şok; bu il 11 afet ilinden biri.
Resmî hasar tespitlerine göre Malatya'da hasar oranı %8,8. Deprem illerinde iktidar bloğunun 2018→2023 mv kaybı ortalama 4,1 puan, diğer illerde 4,5; Malatya'de 2,8. Doz-tepki modelinde (2018 tabanı ve Kürt oyu kontrollü, HC3) hasar katsayısı −0,18 (p=.033): hasar arttıkça kayıp azalıyor — cezalandırma değil, toparlanma/bağlılık örüntüsü. Model ayrıntısı ve plasebo testi: Analiz.
Malatya yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 6/9 seçim Millî Görüş/AK Parti; 3 el değişimi.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 1,7 puan daha az kaybetti; il, 2023'te iktidar açısından tampon işlevi gördü.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %11,6 (ortalama %10,2); Malatya bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
Deprem ili: hasar oranı %8,8. Türkiye genelinde hasar arttıkça iktidar kaybı azaldı (doz katsayısı −0,18, p=.033); Malatya bu örüntüye uyuyor (kaybı 2,8, deprem dışı iller ort. 4,5).