Bu sayfa Bartın'ın seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1991 | 55,8 | 31,7 | 6,8 | — | — | 5,7 |
| 1995 | 41,2 | 39,7 | 12,4 | — | — | 6,6 |
| 1999 | 35,7 | 36,5 | 8,2 | 7,4 | — | 12,3 |
| 2002 | 14,2 | 13,7 | 28,6 | 13,2 | — | 30,3 |
| 2007 | 7,7 | 22,7 | 38,6 | 21,7 | — | 9,3 |
| 2011 | — | 28,8 | 48,2 | 16,0 | — | 7,1 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 3'ü merkez sağ geleneğinde: Bartın bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %33; 81 il içinde 71. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 3 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 3 seçimle merkez sağ geleneğinin. Son seçimi (2024) merkez sol kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1991–2011, 6 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sol: ortalama %29 (Türkiye %28). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer merkez sağ: −3,7 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 2,0 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Bartın ulusal dalgadan 2,5 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 65., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 6,6 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 80.). 2018'de aynı artık −2,2 idi — iki seçimde de aynı yönde: aday etkisi bu ilde kalıcı.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %44,7 | %36,9 | −7,8 |
| MHP | %16,2 | %23,4 | +7,3 |
| YRP | — | %1,8 | +1,8 |
| CHP | %24,2 | %31,4 | +7,2 |
| İYİ | %5,5 | %0,1 | −5,4 |
| HDP/YSP | %1,6 | %0,6 | −1,0 |
| Diğer | %2,8 | %5,8 | +3,0 |
| Yeni seçmen | %5,0 | — | −5,0 |
| Ayrılan | — | %0,0 | +0,0 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %19,2'si (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %14,2'si (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Bartın 21. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → MHP 5,6 puan; Yeni seçmen → CHP 5,0 puan; İYİ → Diğer 3,0 puan; AK Parti → CHP 2,1 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %38. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−10,1 puan), en büyük kazanç MHP (+6,4). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Bartın 1984 ve 1989'da Zonguldak'a bağlı ilçe belediyesiydi; 7 Eylül 1991'de il statüsü kazandı ve Ağustos 1991'den itibaren Mehmet Oğuz Pir (ANAP) başkanlık yaptı. İl, ANAP'tan DSP'ye, oradan MHP'ye ve 2024'te CHP'ye uzanan geniş bir parti salınımı gösterse de kazanan profili istikrarlıdır: uzun görev yapan, mühendis kökenli, yüksek kişisel tanınırlığa sahip yerel isimler. Yalçınkaya 2007'de milletvekili seçilerek görevden ayrılmış, 17 yıl sonra 2024'te farklı bir partiden (CHP) yeniden başkan seçilmiştir; Cemal Akın da Mart 2023'te milletvekili adaylığı için istifa etmiştir. Kişi sadakatinin parti sadakatinden önde gittiği tipik bir küçük il örneğidir.
Bartın yerelde ağırlıklı ama kapalı olmayan bir il: 3/9 seçim merkez sağ; 3 el değişimi.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 2,5 puan daha az kaybetti; il, 2023'te iktidar açısından tampon işlevi gördü.
Erdoğan'ın kişisel etkisi bu ilde iki seçimde de aynı yönde (−2,2 → −6,6): aday partisinin gerisinde — il için kalıcı bir örüntü.
Parti değiştiren seçmen ülke ortalamasına yakın: en az %14,2 (ortalama %10,2); Bartın bu ölçüde ne kale ne oynak, ortalama bir il.
2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.