Seçmen Nabzı / İl il kazanan profili ← Ana sayfa
İl analizi · Karadeniz

Karabük'te seçmen: 1950'den bugüne kim, neden kazanıyor?

Bu sayfa Karabük'ün seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.

5,6 puaniktidar bloğunun 2018→2023 kaybı — ulusal ortalamadan 1,1 puan çok (81 il içinde 32.)
−3,0CB 2023 artığı: Erdoğan bu ilde blok oyunun öngördüğünün altında (76. sıra)
3/91984–2024 belediye seçimlerinde merkez sağ geleneği; 5 kez el değiştirdi, son 1 seçim Millî Görüş/AK Parti
≥ %17,22018→2023 arasında parti değiştiren seçmenin alt sınırı — 81 il içinde 6. en oynak il

1. İl karakteri: 1950'den bugüne

Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.

0 25 50 75 100 1995 · merkez sağ: %41,1 41 1995 · merkez sol: %24,6 25 1995 · Millî Görüş/AK Parti: %21,9 22 1995 · diğer: %12,5 1995 1999 · merkez sağ: %31,4 31 1999 · merkez sol: %19,5 19 1999 · Millî Görüş/AK Parti: %13,9 1999 · milliyetçi: %22,1 22 1999 · diğer: %13,1 1999 2002 · merkez sağ: %14,1 14 2002 · merkez sol: %10,8 2002 · Millî Görüş/AK Parti: %45,2 45 2002 · milliyetçi: %6,5 2002 · diğer: %23,5 23 2002 2007 · merkez sağ: %6,3 2007 · merkez sol: %13,6 2007 · Millî Görüş/AK Parti: %54,7 55 2007 · milliyetçi: %13,4 2007 · diğer: %12,0 2007 2011 · merkez sol: %19,0 19 2011 · Millî Görüş/AK Parti: %57,9 58 2011 · milliyetçi: %15,6 16 2011 · diğer: %7,5 2011
merkez sağmerkez solMillî Görüş/AK PartimilliyetçiKürt siyasetidiğer
Tablo: yıl yıl gelenek payları (%)
Yılmerkez sağmerkez solMillî Görüş/AK PartimilliyetçiKürt siyasetidiğer
199541,124,621,912,5
199931,419,513,922,113,1
200214,110,845,26,523,5
20076,313,654,713,412,0
201119,057,915,67,5

Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı

1984
ANAP
1989
DYP
1994
RP
1999
DYP
2004
AK Parti
2009
MHP
2014
MHP
2019
MHP
2024
AK Parti

Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.

1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 3'ü merkez sağ geleneğinde: Karabük bu ölçüyle rekabetçi bir il (hâkim gelenek payı %33; 81 il içinde 71. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 5 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 3 seçimle milliyetçi geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı; bir önceki seçimden el değiştirmişti. Daha uzun pencerede (1995–2011, 5 genel seçim) ilin en büyük geleneği Millî Görüş/AK Parti: ortalama %39 (Türkiye %22). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer Millî Görüş/AK Parti: +17,0 puan.

2. Ulusal dalgadan sapma

Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.

İktidar bloğu kaybı 2018→2023 (mv, puan) ort. 4,4 Karabük +5,6 az kayıp ←→ çok kayıp CB 2023 artığı: Erdoğan − blok oyunun öngördüğü (puan) ort. 0,0 Karabük −3,0 aday altında ←→ aday üstünde Kılıçdaroğlu primi 2023 (aday − blok, puan) ort. −0,8 Karabük −0,7 Belediye: hâkim geleneğin seçim payı 1984–2024 (%) ort. 56,2 Karabük 33,3 rekabetçi ←→ kale

İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 5,6 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Karabük ulusal dalgadan 1,1 puan daha çok etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 32., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 3,0 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 76.). 2018'de aynı artık −0,4 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil. Aday primi 2023: Erdoğan −2,4, Kılıçdaroğlu −0,7 puan (aday oyu − kendi blokunun mv toplamı). Her iki aday da bloğunun altında kaldı.

3. 2018 → 2023: oy nereye gitti?

Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.

AK Parti AK Parti: 2018 %53,8 → 2023 %37,7 (−16,1 puan) −16,1 %53,8 → %37,7 MHP MHP: 2018 %13,6 → 2023 %15,9 (+2,4 puan) +2,4 %13,6 → %15,9 CHP CHP: 2018 %16,7 → 2023 %22,0 (+5,3 puan) +5,3 %16,7 → %22,0 İYİ İYİ: 2018 %12,2 → 2023 %9,7 (−2,5 puan) −2,5 %12,2 → %9,7 HDP → YSP HDP → YSP: 2018 %1,5 → 2023 %0,7 (−0,8 puan) −0,8 %1,5 → %0,7 SP → YRP SP → YRP: 2018 %1,7 → 2023 %8,2 (+6,5 puan) +6,5 %1,7 → %8,2 0 · puan değişimi (2023 − 2018, milletvekili oyu)2018 → 2023 pay
Kapalı-sistem bilanço: 2018 tabanı → 2023 (taban = iki seçimin büyüğü, %)
Kategori20182023Fark (puan)
AK Parti%52,0%37,7−14,4
MHP%13,1%15,9+2,8
YRP%8,2+8,2
CHP%16,1%22,0+5,8
İYİ%11,8%9,6−2,1
HDP/YSP%1,4%0,7−0,7
Diğer%2,2%5,8+3,6
Yeni seçmen%3,3−3,3
Ayrılan%0,0+0,0

En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %20,5'i (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %17,2'si (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Karabük 6. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: AK Parti → YRP 8,2 puan; AK Parti → Diğer 3,6 puan; Yeni seçmen → CHP 3,3 puan; AK Parti → CHP 2,6 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.

Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %41. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.

Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−16,1 puan), en büyük kazanç SP → YRP (+6,5). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.

Neden alt sınır? Bir ilde iki seçimin toplamlarından geçiş oranları tek başına çıkarılamaz; verilebilecek olan, tabloyu üretebilecek en küçük hareket (sitenin Sankey yöntemi) ve — bloklar yeterince büyükse — Duncan–Davis sınırıdır. Türkiye geneli için 81 ilin birlikte kestirildiği belirsizlik aralıklı geçiş matrisi İddia Denetleyici'de, seçimden seçime tarihsel zincir Sürekli Zincir'dedir.

4. Kazanan profili ve aday

Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).

Bu il nasıl aday seçiyor? Demir-çelik kenti Karabük 1995'e dek Zonguldak'a bağlı ilçeydi; 1984-1994 seçimleri ilçe belediyesi için yapılmıştır. 1994'te Refah Partisi'nden kazanan Enver Tümen 1999'da DYP'den yeniden seçilmiş, parti değiştirerek görevini sürdüren ender örneklerden biri olmuştur. 2009-2024 arasında MHP'li Rafet Vergili üç seçim üst üste kazanarak 15 yılla ilin en uzun süreli başkanı olmuş, 2024'te AK Parti adayı Özkan Çetinkaya dar farkla (yüzde 33,7'ye 2. sıradaki Vergili) seçilmiştir. Genel örüntü merkez sağ-milliyetçi eksende rotasyondur; sol partiler il merkezini bu dönemde kazanmamıştır.

Meslek örüntüsü
Bilinmiyor (başkanların meslekleri kaynaklarda ayrıntılı belirtilmiyor)
Eğitim
Bilinmiyor
Hemşehrilik
Adaylar yerel; ayrıntılı doğum yeri bilgisi bilinmiyor
Yeniden seçilme
Tümen iki (RP/DYP), Vergili üç dönem (2009-2024); 1994'ten itibaren uzun görev süreleri belirgin
Enver Tümen1994-2004 (iki seçim) · 1994'te RP'den, 1999'da DYP'den seçildi; ilçeden il merkezine dönüşüm dönemini yönetti.
Rafet Vergili2009-2024 (üç seçim) · MHP'den üç dönem üst üste kazanarak ilin en uzun süreli başkanı oldu; 2024'te dördüncü dönem adaylığında ikinci sırada kaldı.
Özkan Çetinkaya2024- · AK Parti'den 2024'te yüzde 33,7 ile çok adaylı yarışta seçildi.

5. Yorum

Karabük yerelde salınımlı bir il: 5 kez gelenek değiştirdi. Burada aday ve konjonktür parti etiketinden ağır basıyor; il-özgü prim ölçüsü ulusal ortalamadan çok sapabilir.

2018→2023'te il ulusal dalgayla neredeyse birebir hareket etti (kayıp 5,6 vs 4,4): burada oyu oynatan ulusal gündemdi, yerel bir dinamik eklenmedi.

2018→2023 arasında seçmenin en az %17,2'si parti değiştirdi — 81 il içinde 6. sıra: Karabük Türkiye'nin en oynak illerinden. Burada 'sadık taban' varsayımı zayıf; ilde her seçim yeniden kurulan bir koalisyon var.

2024 yerel seçiminde belediye el değiştirdi: 2023'teki ulusal tablo yerelde bir yıl içinde farklı bir sonuç üretti.

Aynı bölge

SamsunSinopKastamonuBartınÇorumAmasyaTokatOrduGiresunTrabzonRizeArtvinGümüşhaneBayburtZonguldakBoluDüzce
Kaynaklar ve yöntem. Belediye başkanlığı kazananları ve profil notları: tr.wikipedia.org/wiki/Karabük'te_2024_Türkiye_yerel_seç · tr.wikipedia.org/wiki/Zonguldak'ta_1994_Türkiye_yerel_s · tr.wikipedia.org/wiki/Karabük'te_2019_Türkiye_yerel_seç · YSK Mahalli İdareler Genel Seçimleri arşivi (ysk.gov.tr) · 1950–2011 il oy serisi: YSK/TÜİK arşivi (sitenin il tarihsel veri seti) · 2018 ve 2023 CB/MV il sonuçları: YSK · Gelman–King artığı, prim ve iktidar kaybı hesapları: Yöntem sayfası, "il modelleri" · Deprem hasar oranları: resmî hasar tespitleri (bkz. Analiz). Bu sayfa bir araştırma çıktısıdır; siyasi tavsiye değildir. Son güncelleme: 16.08.2026.