Bu sayfa Çorum'un seçim tarihini tablo olarak değil, dört soruyla okur: il hangi geleneğe yaslanıyor ve bu ne kadar kararlı; 2018→2023'te ulusal dalgadan ne kadar saptı; oy nereye gitti ve bunun ne kadarı kanıtlanabilir; belediyeyi kim, hangi profille kazanıyor. Bütün sayılar YSK il sonuçlarından ve sitenin il modellerinden gelir; il için ayrıca kestirim yapılmaz.
Üstte 1950–2011 genel seçimlerinde ilin oyunun altı siyasi geleneğe dağılımı; altta 1984'ten bugüne belediye başkanlığını kazanan gelenek. Renk parti değil gelenek söyler.
| Yıl | merkez sağ | merkez sol | Millî Görüş/AK Parti | milliyetçi | Kürt siyaseti | diğer |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1950 | 65,5 | 34,5 | — | — | — | — |
| 1957 | 45,5 | 36,7 | — | 17,8 | — | — |
| 1961 | 52,7 | 29,6 | — | 16,1 | — | 1,6 |
| 1965 | 50,7 | 24,2 | — | 12,7 | — | 12,4 |
| 1969 | 46,6 | 17,7 | — | — | — | 35,7 |
| 1973 | 36,9 | 30,7 | 21,7 | — | — | 10,6 |
| 1977 | 37,5 | 36,1 | 8,3 | 12,7 | — | 5,3 |
| 1983 | 44,8 | 32,1 | — | — | — | 23,1 |
| 1987 | 54,1 | 31,4 | 6,4 | — | — | 8,1 |
| 1991 | 41,9 | 29,6 | 27,9 | — | — | 0,6 |
| 1995 | 29,2 | 24,5 | 30,4 | — | — | 15,8 |
| 1999 | 19,8 | 9,4 | 17,9 | 29,8 | — | 23,1 |
| 2002 | 7,9 | 22,2 | 48,4 | 8,7 | — | 12,9 |
| 2007 | 3,8 | 22,2 | 57,4 | 10,8 | — | 5,8 |
| 2011 | — | 24,0 | 61,2 | 10,8 | — | 3,9 |
Belediye başkanlığı 1984–2024. 1984–2024, 9 seçim kaydı
Kutunun üzerine gelin: kazanan adı ve dönem partisi görünür.
1984'ten 2024'e 9 belediye başkanlığı seçiminin 7'si Millî Görüş/AK Parti geleneğinde: Çorum bu ölçüyle bir kale (hâkim gelenek payı %78; 81 il içinde 7. sırada, 1 = en kararlı). Belediye 2 kez gelenek değiştirdi; en uzun kesintisiz dönem 7 seçimle Millî Görüş/AK Parti geleneğinin. Son seçimi (2024) Millî Görüş/AK Parti kazandı ve bu, üst üste 7. kazanımı. Daha uzun pencerede (1950–2011, 15 genel seçim) ilin en büyük geleneği merkez sağ: ortalama %31 (Türkiye %29). Ülke ortalamasından en çok ayrıldığı yer diğer: −3,0 puan.
Her şeritte 81 ilin dağılımı soluk noktalarla, bu il koyu noktayla, Türkiye ortalaması ince çizgiyle gösterilir. Sıfırın sağı ve solu göstergeye göre açıklanır.
İktidar bloğu (AK Parti+MHP) 2018→2023 milletvekili oyunda bu ilde 2,5 puan kaybetti; Türkiye ortalaması 4,4. Yani Çorum ulusal dalgadan 2,0 puan daha az etkilendi (81 il içinde kayıp sırası 63., 1 = en çok kaybeden). 2023 cumhurbaşkanlığında Erdoğan bu ilde ittifak partilerinin toplamından beklenenin 2,6 puan altında kaldı (Gelman–King artığı; sırası 73.). 2018'de aynı artık −0,1 idi — yön ya da büyüklük değişti; aday etkisi bu ilde kararlı değil.
Üstte partilerin bu ildeki milletvekili oyu değişimi (geçerli oy payı, puan). Altta kapalı-sistem bilanço ve bu bilançoyu üretebilecek en küçük seçmen hareketi: il düzeyinde kim kimden oy aldı sorusuna kestirim değil, alt sınır verilir.
| Kategori | 2018 | 2023 | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| AK Parti | %52,1 | %40,0 | −12,1 |
| MHP | %14,0 | %20,0 | +6,0 |
| YRP | — | %3,2 | +3,2 |
| CHP | %20,3 | %30,5 | +10,2 |
| İYİ | %8,4 | %0,1 | −8,3 |
| HDP/YSP | %3,7 | %0,7 | −2,9 |
| Diğer | %1,5 | %4,7 | +3,2 |
| Yeni seçmen | %0,0 | — | +0,0 |
| Ayrılan | — | %0,6 | +0,6 |
En küçük yer değiştirme. Bu tabloyu üretebilecek en küçük toplam hareket tabanın %23,3'ü (yeni seçmen ve ayrılanlar dahil). Bunun içinde parti değiştirmek zorunda olan seçmen en az %22,7'si (Türkiye il ortalaması %10,2; 81 il içinde Çorum 2. en oynak il, 1 = en oynak). İkisi de alt sınırdır: gerçek hareket daha büyük olabilir, daha küçük olamaz. En küçük çözümde en büyük akışlar: İYİ → CHP 8,3 puan; AK Parti → YRP 3,2 puan; AK Parti → Diğer 3,2 puan; AK Parti → MHP 3,0 puan. Bu, aynı toplamı veren çözümlerden biridir: kesin olan toplam ve net bilançodur, tek tek akışlar değil.
Sandığın tek başına kanıtladığı (Duncan–Davis alt sınırı): 2018 iktidar seçmeninin 2023'te blokta (AK Parti+MHP+YRP) kalan payı en az %44. Bu sınırlar hiçbir modele dayanmaz; yalnız iki seçimin toplamlarından çıkar.
Kapalı sistemde 2023 seçmen kitlesi 2018'e göre %0,6 küçüldü (göç/kayıt kaybı); bilanço bunu 'Ayrılan' satırında taşır.
Geçerli oy payıyla (üstteki çubuklar) en büyük kayıp AK Parti (−11,8 puan), en büyük kazanç CHP (+10,4). Çubuklar geçerli oyu, bilanço ise yeni/ayrılan seçmeni de içeren ortak tabanı paylaştırır; iki sayı bu yüzden bire bir örtüşmez, ikisi de kesindir.
Kırk yıllık kazanan arşivinden bu ilin nasıl aday seçtiği; varsa büyükşehir yarışlarında aday primi (adayın oyu − partisinin taban oyu).
Bu il nasıl aday seçiyor? Çorum, 1994'ten bu yana otuz yıl boyunca kesintisiz Millî Görüş çizgisi ve devamındaki AK Parti tarafından yönetilen, bölgenin en istikrarlı muhafazakâr il merkezlerinden biridir. 1980'lerdeki ANAP-SHP dönüşümünün ardından 1994'te Prof. Dr. Arif Ersoy ile başlayan RP/FP dönemi, 2002'de Ersoy'un ayrılması ve kısa vekâlet dönemleri sonrasında 2003'te AK Parti'li Turan Atlamaz ile aynı gelenek içinde sürdü. Muzaffer Külcü Ocak 2018'de istifa etmiş, görevi meclis içinden Zeki Gül tamamlamıştır. Kazanan profili akademisyen-hukukçu ağırlıklıdır ve iki dönem seçilme kalıbı düzenli biçimde tekrarlanmaktadır.
Çorum yerel siyasette bir kale: kırk yılda 7/9 seçim tek gelenekte. Bu tür illerde başkanlık yarışı partiler arası değil, hâkim geleneğin içinde (aday seçimi, hizip) kazanılır.
İktidar bloğu bu ilde ulusal ortalamadan 2,0 puan daha az kaybetti; il, 2023'te iktidar açısından tampon işlevi gördü.
2018→2023 arasında seçmenin en az %22,7'si parti değiştirdi — 81 il içinde 2. sıra: Çorum Türkiye'nin en oynak illerinden. Burada 'sadık taban' varsayımı zayıf; ilde her seçim yeniden kurulan bir koalisyon var.